ABD Yüksek Mahkemesi, Tennessee eyaletinde 200 yıldır ilk kez bir kadın mahkumun idam edilmesini durdurma talebini reddetti. Christa Pike'in infazı, eyalet başkenti Nashville'deki Riverbend Maksimum Güvenlikli Cezaevi'nde gerçekleştirilecek. Karar, idam cezası karşıtlarının son dakika çabalarına rağmen alındı. Pike, 1995 yılında işlediği cinayet nedeniyle 1996'dan bu yana ölüm cezasına çarptırılmış bulunuyor.
Davanın Arka Planı: 1995 Cinayeti ve Yıllar Süren Hukuk Mücadelesi
Christa Pike, 1995 yılında o dönemki erkek arkadaşı Tadaryl Shipp ile birlikte 19 yaşındaki Colleen Slemmer'ı öldürmekten suçlu bulundu. Olay, Knoxville yakınlarındaki Cherokee Ormanı'nda meydana geldi. İddiaya göre Pike, Slemmer'ı kıskançlık nedeniyle hedef aldı; genç kadın bıçaklanarak ve taşla öldürüldü. Pike'ın 1996'da aldığı ölüm cezası, o tarihten bu yana çeşitli temyiz süreçlerinden geçti. Shipp ise reşit olmadığı için ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.
Tennessee'de en son 1817 yılında bir kadın idam edilmişti. O tarihten bu yana eyalette kadın infazı gerçekleşmedi. Pike'nin avukatları, müvekkillerinin akli dengesinin yerinde olmadığını ve çocukluk döneminde ağır travmalar yaşadığını öne sürerek infazın durdurulmasını talep etti. Ayrıca, 2020'de eyaletin idam yöntemlerinde yapılan değişiklikler ve pandemi sürecindeki gecikmeler de temyiz gerekçeleri arasındaydı. Ancak mahkemeler, cezanın onanmasına karar verdi.
İnfaz Yöntemi ve Son Dakika Girişimleri
Pike'in infazı, Tennessee'nin yeni protokollerine göre tek doz pentobarbital enjeksiyonu ile yapılacak. Eyalet, 2020'den bu yana bu yöntemi kullanıyor. İnfazın yerel saatle akşam 7'de başlaması bekleniyor. ABD Yüksek Mahkemesi'ne yapılan acil başvuru, 11. saatte reddedildi. Mahkeme, Pike'ın avukatlarının "infazın anayasal haklarını ihlal ettiği" yönündeki iddialarını dinleme gereği duymadı.
İnfaz karşıtı gruplar, kararı "acımasız ve adaletsiz" olarak nitelendirdi. Uluslararası Af Örgütü, Tennessee'nin idam cezasını kaldırması çağrısında bulundu. Ancak eyalet yetkilileri, kararın hukuki sürecin bir parçası olduğunu ve mahkemelerin verdiği cezaların uygulanması gerektiğini savundu. Pike'in infazı, ABD'de son yıllarda azalan kadın infazları arasında dikkat çekici bir vaka olarak kayda geçti.
ABD'de İdam Cezası ve Kadın Mahkumlar
ABD'de idam cezası, federal düzeyde ve bazı eyaletlerde halen yürürlükte. Ancak kadın infazları oldukça nadir. 1976'da idam cezasının yeniden yürürlüğe girmesinden bu yana, ülkede sadece 17 kadın idam edildi. Bunların çoğu, aile içi şiddet veya cinsel saldırı mağduru olan kadınlardı. Tennessee, idam cezasını aktif olarak uygulayan eyaletler arasında yer alıyor. Eyalette şu anda 50'den fazla mahkum idam cezası bekliyor.
Pike'nin davası, idam cezasına karşı çıkanlar için sembolik bir önem taşıyor. Kadınların ölüm cezasına çarptırılma oranı düşük olsa da, bu vakalar genellikle medyanın ve kamuoyunun dikkatini çekiyor. Pike'in infazı, Tennessee'nin idam cezası politikalarını ve ABD'deki genel eğilimi yeniden gündeme getirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, idam cezasını 2004 yılında tüm suçlar için kaldırarak AB sürecinin bir parçası olarak bu yönde önemli bir adım atmıştı. ABD'de ise idam cezası federal düzeyde ve birçok eyalette halen uygulanıyor. Christa Pike'nin infazı, Türkiye'de idam cezasının geri getirilmesi tartışmalarını yeniden alevlendirebilir. Ayrıca, ABD'nin insan hakları sicili, uluslararası platformlarda sıkça eleştiriliyor. Türkiye'nin idam cezasını kaldırması, AB ile ilişkilerinde bir kriter olmuştu; bu tür vakalar, Türkiye'nin kendi hukuk sistemini ve ceza politikalarını gözden geçirmesi için bir referans noktası olabilir. Öte yandan, idam cezasının caydırıcılığı konusundaki tartışmalar küresel ölçekte devam ediyor.
