Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, ABD ile İran arasında yakında başlaması beklenen nükleer müzakerelerde en kritik konunun İran'ın nükleer programının nasıl denetleneceği olduğunu belirtti. Viyana'da düzenlenen bir etkinlikte konuşan Suudi Bakan, uluslararası toplumun İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin doğrulanabilir güvencelere ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Açıklamalar, İran ile ABD arasında dolaylı görüşmelerin yeniden başlamasına yönelik beklentilerin arttığı bir dönemde geldi.
Arka Plan: Müzakere Süreci ve Tarafların Tutumları
ABD, İran'ın nükleer anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerine geri dönmesi halinde Tahran'a yönelik yaptırımların bir kısmını kaldırmaya hazır olduğunu sinyalini veriyor. Ancak Suudi Arabistan, İran'ın nükleer programının barışçıl olduğuna dair yeterli güvence sağlanana kadar anlaşmayı şüpheyle karşılıyor. Prens Faysal, "Biz sadece nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkını tanıyan, ancak aynı zamanda İran'ın bu hakkı kötüye kullanmadığından emin olmamızı sağlayacak bir anlaşma istiyoruz" dedi. Suudi yetkililer, İran'ın uranyum zenginleştirme kapasitesi ve balistik füze programı konusunda da net bir denetim mekanizması talep ediyor.
Bölgesel Yansımalar: Körfez Ülkelerinin Endişesi
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, İran'la yapılacak olası bir anlaşmanın bölgede protesto hareketlerini ve vekil güçler aracılığıyla İran'ın nüfuz artışını teşvik edebileceğinden endişe ediyor. Prens Faysal, "Bölgede istikrar istiyorsak, İran'ın nükleer programının tamamen şeffaf olması ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) kapsamlı denetimlerine tabi olması gerekir" diye konuştu. İran ise kendi nükleer programının tamamen barışçıl olduğunu savunuyor ve yabancı denetimlerin egemenliğine müdahale anlamına geldiğini öne sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, nükleer silahların yayılmasını önleme rejimine destek vermekle birlikte, İran'la enerji ve ticaret ilişkilerini sürdürüyor. Ankara, olası bir ABD-İran anlaşmasının bölgesel gerilimi azaltmasını ve enerji piyasalarında istikrar sağlamasını umuyor. Ancak Suudi Arabistan'ın denetim konusundaki ısrarı, müzakerelerin uzamasına yol açabilir; bu da Türkiye'nin İran'dan doğalgaz ithalatını ve iki ülke arasındaki ticari ilişkileri etkileyebilir. Türkiye, hem Batı ittifakı içinde kalmanın hem de İran'la pragmatik ilişkiler yürütmenin hassas dengesini korumaya çalışıyor.
