Kolombiya'nın batısındaki Valle del Cauca bölgesini vuran 6,1 büyüklüğündeki depremde can kaybı 254'e yükseldi. Ülkenin üçüncü büyük kenti Cali'nin yakınlarında meydana gelen deprem, başta El Cedro kasabası olmak üzere geniş bir alanda yıkıma yol açtı. Kurtarma ekipleri, göçük altında kalanları kurtarmak için gece gündüz çalışmalarını sürdürürken, arama kurtarma köpekleri ve hassas dinleme cihazlarıyla enkazlarda yaşam belirtisi aranıyor. Depremin büyüklüğü ve sığ oluşu, can kaybını artıran en önemli etkenler olarak gösteriliyor.
Gelişmenin arka planı
Deprem, yerel saatle sabah 08:47'de meydana geldi. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), depremin merkez üssünün Cali'nin yaklaşık 40 kilometre güneybatısındaki El Cedro olduğunu ve yerin 35 kilometre derinliğinde gerçekleştiğini açıkladı. Artçı sarsıntılar, halk arasında paniğe yol açarken, özellikle kırsal kesimdeki kerpiç ve ahşap yapılar depreme dayanamadı. Bölgedeki hastaneler yaralılarla dolarken, sağlık ekipleri seyyar çadır hastaneler kurdu.
Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro, depremin ardından bölgede üç günlük ulusal yas ilan ettiğini ve kurtarma çalışmaları için tüm devlet imkânlarının seferber edildiğini duyurdu. Petro, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Bu yürekler acısı felaket karşısında hepimiz tek yürek olmalıyız. Arama kurtarma ekiplerimiz görevini yerine getiriyor, kayıplarımızın olduğu yerlerde umudumuzu yitirmiyoruz" ifadelerini kullandı.
Depremin vurduğu bölgede altyapının büyük ölçüde zarar gördüğü, yolların çöktüğü ve elektrik hatlarının kesildiği bildiriliyor. Bölgeye ulaşımın sağlanması için askeri helikopterler kullanılırken, insani yardım konvoyları da enkaz altındaki bölgelere ulaşmaya çalışıyor. Ulusal Afet Risk Yönetimi Birimi (UNGRD), hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü ve ölü sayısının artabileceğini açıkladı.
Bölgesel veya küresel boyut
Güney Amerika'nın batı kıyısı, Büyük Okyanus Deprem Kuşağı (Pasifik Ateş Çemberi) üzerinde yer alması nedeniyle deprem riski yüksek bölgelerden biri. 1999'daki 6,2 büyüklüğündeki Eje Cafetero depreminde yaklaşık 1.200 kişi hayatını kaybetmişti. Deprem, gözleri bir kez daha bölgedeki yapı standartlarına ve afet hazırlıklarına çevirdi. Yetkililer, eski ve imarsız yapıların depremde yıkılmasının can kaybını artırdığını kabul ediyor.
Kolombiya'da şiddetli depremler, sadeca can ve mal kaybına yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda milyonlarca dolarlık ekonomik hasara ve göçlere de neden olabiliyor. Özellikle kırsal bölgelerde geçim kaynağı tarım olan insanlar, depremlerin ardından şehirlere göç etmek zorunda kalabiliyor. Deprem, yeni bir göç dalgasına yol açabilir. Bölge ülkeleri ve uluslararası yardım kuruluşları, Kolombiya'ya destek mesajları iletti. ABD, Şili, Meksika ve Brezilya'nın arama kurtarma ekipleri göndereceği açıklandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye ve Kolombiya arasında doğrudan stratejik bir bağ bulunmasa da, iki ülke de deprem kuşağı üzerinde ve benzer doğal afet riskleriyle karşı karşıya. 6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş depremlerinde yaşadığımız acı tecrübe, deprem gerçeğinin ne kadar yıkıcı olabileceğini gösterdi. Kolombiya'daki bu felaket, Türkiye açısından bir kez daha afet yönetimi ve yapı denetiminin önemini ön plana çıkarıyor. Türkiye'nin afetlere müdahale konusundaki birikimi, uluslararası dayanışma çerçevesinde Kolombiya'ya yardım olarak yansıyabilir. Öte yandan, Türk müteahhitlik firmaları için deprem sonrası yeniden inşa süreçlerinde iş birliği fırsatları doğabilir. Bu tür felaketler, ülkelerin benzer risklere karşı ortak hazırlık ve müdahale stratejileri geliştirmesinin ne kadar gerekli olduğunu hatırlatıyor.
