Bilim insanları, Pasifik Okyanusu'nda etkisini giderek artıran El Nino iklim olgusunun bu yıl 'Süper El Nino' seviyesine ulaşma ihtimalinin yükseldiğini belirtiyor. Uzmanlara göre, halihazırda devam eden küresel ısınma ile birleşen güçlü bir El Nino, dünya çapında sıcak hava dalgaları, sel ve kuraklık gibi aşırı hava olaylarının sıklığını ve şiddetini artırarak yeni küresel sıcaklık rekorlarının kırılmasına neden olabilir. Özellikle 2023 yılının kaydedilen en sıcak yıl olmasının ardından, 2024'ün bu rekoru egale etmesi veya aşması bekleniyor.
El Nino ve küresel ısınma birleşince ne olur?
El Nino, doğal bir iklim döngüsü olup, Pasifik Okyanusu'nun ekvatoral bölgesinde deniz suyu sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla karakterize edilir. Bu durum, küresel hava desenlerini etkileyerek bazı bölgelerde aşırı yağış ve sele, bazı bölgelerde ise şiddetli kuraklığa yol açar. Süper El Nino ise bu olgunun en güçlü versiyonunu tanımlar ve genellikle daha yıkıcı etkilere sahiptir. İklim bilimci Dr. Michael Mann, 'El Nino'nun üzerine bir de insan kaynaklı küresel ısınmanın eklenmesi, adeta bir 'kök hücre' etkisi yaratıyor; her iki faktör birbirini besleyerek aşırı hava olaylarının olasılığını katlıyor' diyor. Önceki güçlü El Nino yıllarında (1997-98 ve 2015-16) küresel sıcaklıklar belirgin şekilde artmış, orman yangınları, mercan beyazlaması ve tarımsal kayıplar yaşanmıştı. Bu yılki El Nino'nun ise daha da güçlü olması bekleniyor.
Birleşmiş Milletler Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) verilerine göre, 2023 yazında kaydedilen aşırı sıcaklıklar, El Nino'nun henüz tam olarak gelişmediği bir dönemde yaşandı. WMO Genel Sekreteri Prof. Petteri Taalas, 'El Nino'nun tam etkisi genellikle ikinci yılında hissedilir; bu nedenle 2024'ün daha da sıcak geçmesi muhtemel' açıklamasını yaptı. Özellikle Endonezya, Avustralya, Hindistan ve Afrika'nın bazı bölgelerinde kuraklık riski artarken, Güney Amerika ve Doğu Afrika'da şiddetli yağışlar ve seller bekleniyor. Ayrıca, Pasifik'teki kasırga aktivitelerinin de artması öngörülüyor.
Küresel ekonomik ve sosyal etkiler
Güçlü bir El Nino, yalnızca iklimi değil, aynı zamanda küresel ekonomiyi de olumsuz etkileyebilir. Tarım sektörü, kuraklık ve sel nedeniyle büyük kayıplar yaşayabilir; özellikle pirinç, buğday ve mısır gibi temel gıda maddelerinin fiyatlarında artış bekleniyor. Ayrıca, balıkçılık sektörü de El Nino'dan etkileniyor; Peru açıklarındaki hamsi avcılığı geçmişte ciddi şekilde düşmüştü. Enerji sektöründe, hidroelektrik santraller su seviyelerindeki düşüşten etkilenirken, aşırı sıcaklar enerji talebini artırıyor. Sağlık sektörü ise sıcak dalgaları, vektör kaynaklı hastalıklar (sıtma, dang humması) ve su kirliliği nedeniyle ek yük altına girecek. Küresel çapta, hükümetlerin acil durum planlarını gözden geçirmesi ve erken uyarı sistemlerini güçlendirmesi gerekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
El Nino'nun etkileri küresel olmakla birlikte, Türkiye doğrudan El Nino bölgesinde yer almamaktadır. Ancak, iklim değişikliğinin bir parçası olarak Türkiye'de de aşırı hava olaylarının sıklığı artmaktadır. Güçlü bir El Nino, Türkiye'de yaz aylarında daha uzun ve şiddetli sıcak hava dalgalarına, kış aylarında ise yağış rejiminde değişikliklere neden olabilir. Tarım sektörü, özellikle buğday ve pamuk gibi ürünlerde verim kaybı yaşayabilir. Enerji talebindeki artış, doğalgaz ve elektrik fiyatlarını yukarı çekebilir. Türkiye'nin iklim değişikliğine uyum stratejilerini hızlandırması, su kaynaklarını verimli kullanması ve tarımda dayanıklılığı artırması kritik öneme sahiptir. Ayrıca, küresel gıda fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki baskısı da dikkate alınmalıdır.
