Somaliland'ın bu hafta Kudüs'te ilk denizaşırı büyükelçiliğini açmasının ardından Somali Federal Cumhuriyeti, İsrail'e sert bir uyarı göndererek ülkenin tek taraflı bağımsızlık ilan eden bu bölgesiyle ilişkilerini derinleştirmemesini istedi. Somali Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, 'Somali'nin egemenliği ve toprak bütünlüğü tartışılamaz. Hiçbir ülkenin Somaliland ile resmi ilişki kurması kabul edilemez' ifadeleri kullanıldı. Bu gelişme, Somali'nin birliğini tehdit eden ayrılıkçı hareket ile uluslararası toplum arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme taşıdı.
Gelişmenin arka planı: Somaliland'ın Kudüs çıkarması
Somaliland, 1991 yılında Somali'den tek taraflı bağımsızlığını ilan etmesine rağmen hiçbir Birleşmiş Milayetler üyesi tarafından tanınmayan bir bölge. Ancak bu hafta Kudüs'te bir büyükelçilik açarak uluslararası alanda varlık gösterme çabalarını sürdürdü. Bu adım, İsrail ile Somaliland arasında son yıllarda gelişen ilişkilerin bir parçası. İsrail, Afrika Boynuzu'nda stratejik ortaklık arayışı kapsamında Somaliland ile bağlarını güçlendirmeye çalışıyor. Somaliland yönetimi ise bu sayede tanınma yolunda ilerleme kaydetmeyi umuyor. Ancak Somali yönetimi, bu tür girişimlerin ülkenin toprak bütünlüğünü ihlal ettiğini savunuyor ve uluslararası toplumu bu konuda duyarlı olmaya çağırıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Afrika Boynuzu'nda yeni denklem
Somali'nin bu uyarısı, Afrika Boynuzu'nda artan güç mücadelesinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. İsrail'in bölgedeki varlığını artırma çabaları, özellikle İran'ın Yemen'deki Husilere verdiği destekle birlikte yeni bir rekabet alanı yaratıyor. Ayrıca, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan gibi Körfez ülkelerinin de Somaliland ile yakın ilişkiler geliştirmesi, Somali yönetimini endişelendiriyor. Somali, bu ülkelerin Somaliland'ı tanıma yönünde adım atması halinde bölgesel istikrarın daha da zedeleneceğini savunuyor. Öte yandan, Somaliland'ın kendi başına uluslararası anlaşmalar imzalama girişimleri, Somali'yi zayıflatma potansiyeli taşıyor. Bu durum, Afrika Birliği ve BM'nin de dikkatle takip ettiği bir konu haline gelmiş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Somali ile köklü ilişkilere sahip olup Mogadişu'da büyükelçilik ve askeri üs bulunduruyor. Ankara, Somali'nin toprak bütünlüğünü desteklerken, Somaliland ile de ekonomik iş birliğini sürdürüyor. İsrail'in Somaliland'a yönelik bu ilgisi, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki nüfuz alanını etkileyebilir. Türkiye, bölgede istikrar ve egemenlik ilkelerinin korunmasından yana olduğu için, Somaliland'ın tanınma çabalarına karşı temkinli bir tutum sergiliyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Somali'deki kazanımlarını korumak için daha aktif bir diplomasi yürütmesini gerektirebilir.
