Somali'nin başkenti Mogadişu'da yaşayan 34 yaşındaki Yusuf Ali, çocuk yaşta zorla askere alınmanın ve savaşın izlerini hala taşıyor. Ali, geçmişte El-Şebab militanları tarafından kaçırılıp çocuk asker yapıldığını ve bu süreçte işlediği cinayetlerin kabuslarıyla yaşadığını anlatıyor. 'Öldür ya da öldürül' ikilemiyle büyüyen Ali, şimdi sivil hayata uyum sağlamaya çalışırken, karanlık anıları onu her adımda takip ediyor.
Çocuk Askerlik: Somali'nin Kanayan Yarası
Somali'de on yıllardır süren iç savaş ve istikrarsızlık, binlerce çocuğun silahlı gruplar tarafından kaçırılmasına veya aileleri tarafından geçim sıkıntısı nedeniyle askere verilmesine yol açtı. Birleşmiş Milletler raporlarına göre, sadece 2022'de en az 1.200 çocuk çeşitli silahlı gruplar tarafından askere alındı. El-Şebab başta olmak üzere, bu gruplar çocukları savaşçı, intihar bombacısı veya cinsel köle olarak kullanıyor. Yusuf Ali, 12 yaşında El-Şebab tarafından kaçırıldıktan sonra üç yıl boyunca eğitim kamplarında kaldığını ve ardından çatışmalara gönderildiğini belirtiyor. 'O günlerde hislerimizi öldürmek zorundaydık. Duygusal olmak hayatta kalmayı engelliyordu' diyor Ali.
Ali'nin hikayesi, Somali'deki çocuk asker sorununun sadece bir örneği. Ülkede, çocukların silahlı gruplara katılımı yaygın bir insan hakları ihlali olarak kabul ediliyor ve uluslararası toplum bu konuda Somali hükümetine baskı yapıyor. Ancak, güvenlik açığı ve yoksulluk gibi yapısal sorunlar, bu uygulamanın devam etmesine neden oluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Somali'deki çocuk asker meselesi, yalnızca ülkenin değil, Afrika Boynuzu'nun ve ötesinin güvenliğini etkiliyor. El-Şebab, çocuk askerleri kullanarak hem savaş gücünü artırıyor hem de propagandasını yaygınlaştırıyor. Bu durum, komşu ülkeler Kenya, Etiyopya ve Cibuti'de de istikrarsızlık riskini beraberinde getiriyor. Ayrıca, çocuk askerlik, Somali'den Avrupa'ya uzanan göç dalgalarını tetikleyen faktörlerden biri olarak görülüyor. Uluslararası toplum, Somali hükümetine askeri ve ekonomik destek sağlasa da, köklü bir çözüm için eğitim, istihdam ve toplumsal yeniden entegrasyon programlarının yaygınlaştırılması gerekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Somali'deki insani kriz ve güvenlik sorunlarına karşı aktif bir rol üstleniyor. Ankara, Somali'de büyükelçilik açan ilk ülkelerden biri olmuş ve kalkınma yardımları, sağlık hizmetleri ve eğitim projeleriyle Somali halkına destek oluyor. Türkiye'nin Somali'deki varlığı, çocuk asker sorununun çözümüne de dolaylı katkı sağlıyor; örneğin, eğitim ve mesleki kurslar aracılığıyla gençlerin silahlı gruplara katılımını azaltmayı hedefliyor. Ayrıca, Türkiye, Somali ordusunun eğitimi ve terörle mücadele kapasitesinin artırılması konusunda iş birliği yapıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki nüfuzunu güçlendirirken, bölgesel istikrara katkıda bulunması açısından önem taşıyor.
