İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, İsrail makamlarının kuzey Batı Şeria'da yeni yerleşim birimlerine hizmet veren erişim yolları çevresindeki 35 Filistin yapısını yıktığını duyurdu. Smotrich, yapıların "izinsiz" olduğunu öne sürerken, operasyonu bölgedeki İsrail yerleşimlerini güçlendirme çabalarının bir parçası olarak nitelendirdi. Açıklama, uluslararası hukuka aykırı olduğu kabul edilen yerleşim faaliyetlerinin son halkası olarak Filistin topraklarındaki gerilimi artırdı.
Yıkımların Arka Planı ve Smotrich'in Açıklamaları
Bezalel Smotrich, hem Maliye Bakanı hem de Savunma Bakanlığı bünyesindeki Sivil İdare'nin sorumlusu olarak Batı Şeria'daki yerleşim politikalarında etkili bir isim. Son açıklamasında, yıkılan yapıların "yasadışı inşaat" olduğunu ve yeni yerleşimlere giden yolları "güvence altına alma" amacı taşıdığını belirtti. Smotrich, söz konusu yapıların Filistinliler tarafından izinsiz olarak inşa edildiğini iddia ederek, yıkım kararının yasal dayanağa sahip olduğunu savundu.
İsrail yönetimi, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin inşaat izni almasını son derece kısıtlayan bir planlama rejimi uyguluyor. Buna karşın, İsrailli yerleşimciler için genişleme izinleri düzenli olarak onaylanıyor. Bu durum, uluslararası toplum tarafından sıklıkla eleştiriliyor ve Filistinlilerin yerinden edilmesine yönelik sistematik bir politika olarak değerlendiriliyor.
Smotrich'in açıklaması, İsrail hükümetinin Batı Şeria'daki yerleşim genişlemesini hızlandırma yönündeki kararlılığını gösteriyor. Bakan, daha önce de "egemenlik" ve "yerleşimlerin güçlendirilmesi" konularında sert açıklamalarda bulunmuş, Filistin devleti fikrine karşı çıkmıştı. Son operasyon, bu politikaların sahadaki somut yansıması olarak okunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Batı Şeria'daki yıkımlar, Orta Doğu barış sürecine yönelik zaten kırılgan olan zeminini daha da zayıflatıyor. Filistin yönetimi, İsrail'in bu tür eylemlerini "savaş suçu" olarak nitelendiriyor ve uluslararası toplumu acil önlem almaya çağırıyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, yerleşim faaliyetlerinin uluslarlararası hukuka aykırı olduğunu yineleyerek İsrail'i kınadı. ABD yönetimi ise yerleşim genişlemesini "barışa zarar verici" olarak değerlendirmekle birlikte, İsrail'e yönelik yaptırım tehdidinde bulunmaktan kaçınıyor.
Bölgedeki tansiyon, Gazze Şeridi'ndeki insani kriz ve Lübnan sınırındaki çatışmalarla birleştiğinde, geniş çaplı bir istikrarsızlık riskini artırıyor. İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim politikası, Filistin toplumunda radikalleşmeyi tetikleyebileceği gibi, Arap ülkeleriyle normalleşme süreçlerini de olumsuz etkileyebilir. Suudi Arabistan'ın İsrail ile normalleşme görüşmeleri, yerleşim faaliyetleri nedeniyle askıya alınmış durumda.
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetlerini savaş suçu kapsamında soruşturma konusu yapmıştı. Smotrich'in açıklamaları, UCM'nin olası yeni delil toplama sürecine katkı sağlayabilir. Ancak İsrail, UCM'nin yargı yetkisini tanımadığını açıklamış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasını uzun yıllardır dış politikasının merkezine yerleştirmiş bir ülke olarak, İsrail'in Batı Şeria'daki yıkım kararını yakından takip ediyor. Ankara, uluslararası hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle İsrail'in yerleşim politikalarını kınıyor ve iki devletli çözümü savunuyor. Bu son gelişme, Türkiye'nin Birleşmiş Milletler ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformlarda İsrail'e yönelik tepkilerini artırmasına yol açabilir. Ayrıca, bölgesel istikrarsızlığın tırmanması, Türkiye'nin güvenlik ve ekonomik çıkarlarını da dolaylı olarak etkiliyor.
Batı Şeria'daki yıkımlar, Türkiye'nin Filistinli gruplar arasındaki uzlaşma çabalarını zora sokabilir. Türkiye, Hamas ve Fetih arasındaki diyaloğu destekleyerek Filistin birliğini sağlamayı hedefliyor. Ancak İsrail'in sahadaki tek taraflı adımları, bu çabaları baltalayabilir. Türkiye'nin bölgede artan Rusya ve Çin etkisi karşısında denge politikası izlemesi de göz önüne alındığında, İsrail-Filistin meselesi Ankara'nın diplomatik manevra alanını şekillendirmeye devam edecek.
