İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Gazze Şeridi ve Lübnan'da işgal altındaki toprakların ilhak edilmesi çağrısında bulundu. Aşırı sağcı Dini Siyonizm partisinin lideri olan Smotrich'in açıklaması, İsrail'in savaş sonrası politikalarına dair tartışmaları derinleştirirken uluslararası alanda tepkilere yol açtı. Smotrich, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İsrail'in güvenliği için stratejik derinlik gereklidir. Gazze'de ve Lübnan'da kontrol ettiğimiz toprakları ilhak etmeliyiz" ifadelerini kullandı.
İlhak çağrısının arka planı
Bezalel Smotrich, uzun süredir Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimleri destekleyen ve Filistin devletine karşı çıkan bir siyasetçi olarak biliniyor. Ancak bu son açıklaması, İsrail'in 7 Ekim 2023'ten bu yana Gazze'de yürüttüğü askeri operasyonlar ve Lübnan'da Hizbullah ile yaşanan çatışmalar bağlamında yeni bir aşamaya işaret ediyor. Smotrich, daha önce de Gazze'nin kuzeyindeki bazı bölgelerin ilhak edilmesi gerektiğini savunmuş, hatta Gazze'deki Filistinli nüfusun azaltılması yönünde açıklamalar yapmıştı.
İsrail hükümeti içinde Smotrich'in açıklamaları resmi politika olarak kabul edilmese de, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun koalisyon ortaklarına bağımlılığı nedeniyle bu tür söylemler hükümet üzerinde etkili olabiliyor. Smotrich'in çağrısı, İsrail'in uluslararası hukuka aykırı olarak işgal altındaki topraklarda egemenlik iddia etmesi anlamına geliyor ve BM Güvenlik Konseyi kararlarına açıkça meydan okuma niteliği taşıyor.
Gazze'de yaklaşık 2,3 milyon Filistinli yaşıyor ve bölge 2007'den beri abluka altında. Lübnan'da ise İsrail, 2006'daki savaştan bu yana işgal ettiği Shebaa Çiftlikleri bölgesinde varlığını sürdürüyor. Smotrich'in bu bölgeleri ilhak etme çağrısı, bölgesel istikrarı daha da tehlikeye atabilir.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Smotrich'in açıklaması, Arap dünyası ve uluslararası toplum tarafından henüz resmi bir tepkiyle karşılanmadı ancak diplomatik kulislerde endişeyle karşılandığı belirtiliyor. Filistin yönetimi, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, "Bu tür çağrılar, işgalin kalıcı hale getirilmesi ve Filistin halkının haklarının yok sayılması anlamına gelir" dedi. Lübnan hükümeti ise henüz bir açıklama yapmadı.
Uzmanlar, Smotrich'in açıklamalarının İsrail'in uluslararası arenada izolasyonunu artırabileceğini ve iki devletli çözüm umutlarını daha da zayıflatabileceğini belirtiyor. Ayrıca, bu tür söylemlerin Gazze'deki ateşkes müzakerelerini ve esir takası görüşmelerini olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor.
ABD yönetimi, geçmişte olduğu gibi, ilhak girişimlerine karşı olduğunu yinelese de, Smotrich'in açıklamaları Washington ile Tel Aviv arasında yeni bir gerilim yaratabilir. Avrupa Birliği de benzer şekilde uluslararası hukuka saygı çağrısında bulunabilir. Ancak İsrail'in mevcut hükümet yapısı göz önüne alındığında, bu tür çağrıların pratikte ne kadar etkili olacağı tartışmalı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği destek ve bölgesel istikrarı önceleyen politikasıyla, Smotrich'in ilhak çağrısını yakından takip ediyor. Bu tür açıklamalar, Türkiye'nin uluslararası platformlarda dile getirdiği İsrail'in işgal politikalarının gayri meşruluğu argümanını güçlendiriyor. Ayrıca, Türkiye'nin Gazze'ye yönelik insani yardımları ve ateşkes çağrıları, bölgede artan tansiyonla birlikte daha da önem kazanıyor. Lübnan sınırındaki istikrarsızlık ise Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Ankara, muhtemelen bu gelişmeyi İslam İşbirliği Teşkilatı ve BM gibi forumlarda gündeme getirecek ve ilhak girişimlerine karşı ortak bir tavır oluşturulması için çaba harcayacaktır.
