İsrail Dışişleri Bakanlığı'nın Çarşamba günkü açıklamasına göre, İsrail hükümetler arası Pasifik Adaları Forumu'na (PIF) ortak olarak katıldı. Anlaşma kapsamında İsrail, iklim değişikliğine uyum ve su yönetimi konularında uzmanlığını sunacak. Bu adım, İsrail'in Pasifik bölgesiyle son yıllarda artan angajmanının bir parçası olarak görülüyor. Küçük ada ülkesi Nauru'nun geçtiğimiz yıl Kudüs'te büyükelçilik açması, İsrail'in bölgedeki diplomatik ağını genişletme çabalarının somut bir göstergesiydi.
Gelişmenin arka planı
Pasifik Adaları Forumu, 1971'de kurulan ve bölgedeki 18 ülkeyi bir araya getiren bir hükümetler arası örgüt. Üyeler arasında Avustralya, Yeni Zelanda, Papua Yeni Gine, Fiji, Samoa, Solomon Adaları, Tonga, Vanuatu gibi ülkeler bulunuyor. Forum, iklim değişikliği, sürdürülebilir kalkınma ve bölgesel güvenlik gibi konularda işbirliği yapıyor. İsrail'in foruma ortak olarak katılması, ülkenin bölgede daha önce kurduğu ikili ilişkilerin çok taraflı bir zemine taşınması anlamına geliyor.
İsrail'in su teknolojileri ve iklim adaptasyonu konusundaki deneyimi, özellikle deniz seviyesinin yükselmesi ve kuraklık gibi sorunlarla mücadele eden Pasifik ada ülkeleri için cazip olabilir. İsrail, damla sulama, tuzdan arındırma ve atık su geri dönüşümü gibi alanlarda dünya lideri konumunda. Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, İsrail'in bu uzmanlığı Pasifik ülkeleriyle paylaşmaya hazır olduğu belirtildi.
İsrail'in Pasifik'teki diplomatik hamleleri son yıllarda hız kazandı. 2017'de Nauru, Kudüs'te büyükelçilik açma kararı almıştı; bu, Kudüs'ü başkent olarak tanıyan az sayıdaki ülkeden biri olması açısından dikkat çekiciydi. Ayrıca İsrail, Fiji, Papua Yeni Gine ve diğer ada ülkeleriyle tarım, sağlık ve eğitim alanlarında işbirliği anlaşmaları imzalamış durumda. Bu ülkeler, BM gibi uluslararası platformlarda İsrail lehine oy kullanma potansiyeli taşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail'in Pasifik Adaları Forumu'na ortak olması, bölgede artan jeopolitik rekabetin bir yansıması. Çin, son yıllarda Pasifik ada ülkeleriyle ekonomik ve güvenlik alanında ilişkilerini derinleştiriyor. Çin'in Solomon Adaları ile 2022'de imzaladığı güvenlik anlaşması, bölgede endişe yaratmıştı. ABD ve müttefikleri de Pasifik'te varlıklarını güçlendirme çabasında. İsrail'in foruma katılması, Batı yanlısı bir aktör olarak bölgede denge unsuru olarak görülebilir. Ancak İsrail'in öncelikli motivasyonu, BM gibi platformlarda desteğini artırmak ve diplomatik izolasyonunu kırmak olabilir.
Pasifik ada ülkeleri, iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkeler arasında. Yükselen deniz seviyeleri, bazı ada ülkelerinin varlığını tehdit ediyor. Bu ülkeler, uluslararası iklim müzakerelerinde seslerini duyurmak için birlikte hareket ediyor. İsrail'in sunduğu iklim adaptasyonu uzmanlığı, bu ülkeler için somut bir fayda sağlayabilir. Öte yandan, İsrail'in kendi iklim performansı ve Filistin topraklarındaki uygulamaları nedeniyle bazı ülkelerde tepkiyle karşılanabilir. Yine de somut işbirliği imkanları, ilişkilerin gelişmesine zemin hazırlayabilir.
İsrail Dışişleri Bakanlığı, ortaklığın resmi olarak ne zaman yürürlüğe gireceği konusunda ayrıntı vermedi. Ancak forumun yıllık toplantılarında İsrail'in temsil edilmesi bekleniyor. Bu ortaklık, İsrail'in bölgede daha görünür olmasını sağlayacak ve iklim diplomasisi üzerinden yeni kapılar açabilecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in Pasifik Adaları Forumu'na ortak olması, Türkiye'nin bölgesel ve küresel dengeler açısından dikkatle izlemesi gereken bir gelişme. Türkiye, son yıllarda Pasifik'te açılım politikası izliyor; 2019'da bölgeye yönelik eylem planı kapsamında çeşitli ülkelerde büyükelçilikler açtı. İsrail'in iklim ve su teknolojileri üzerinden bölgede nüfuz kazanması, Türkiye'nin Pasifik'teki etkisini sınırlayabilir. Ayrıca İsrail'in BM platformlarında destek arayışı, Filistin meselesinde Türkiye'nin pozisyonunu zorlaştırabilir. Öte yandan, Türkiye'nin de benzer teknolojiler sunabileceği alanlar var; özellikle su yönetimi ve tarımda işbirliği fırsatları değerlendirilebilir. Bu gelişme, Türkiye'nin Pasifik politikasını gözden geçirmesi için bir uyarı niteliğinde.
