Singapur, 2016'dan bu yana ilk kez hava kirliliğinin sağlıksız seviyeye ulaştığını açıkladı. Ulusal Çevre Ajansı (NEA), Endonezya'nın Kalimantan bölgesindeki orman yangınlarından çıkan orta ve yoğun duman bulutlarının ülkeye doğru sürüklendiğini bildirdi. Yetkililer, halkı açık havada uzun süre kalmamaları konusunda uyardı.
Hava Kirliliğinin Arka Planı
Singapur'da hava kalitesi 24 saatlik PSI (Kirletici Standartları Endeksi) değerinin 100'ün üzerine çıkmasıyla "sağlıksız" olarak sınıflandırıldı. Bu seviye, solunum rahatsızlığı olan kişiler, yaşlılar ve çocuklar için risk oluşturuyor. NEA, dumanın rüzgâr yönüne bağlı olarak önümüzdeki günlerde de etkili olabileceğini belirtti.
Kalimantan'daki yangınlar, her yıl kurak mevsimde tarım arazisi açmak için kullanılan "kaydırma ve yakma" yönteminden kaynaklanıyor. Endonezya hükümeti yangınları kontrol altına almak için çaba gösterse de, özellikle palmiye yağı plantasyonları için çıkarılan yangınlar bölgesel duman sorununa yol açıyor. Singapur, Malezya ve Endonezya arasında 2002'de imzalanan Sınır Aşan Duman Kirliliği Anlaşması'na rağmen, sorun tam olarak çözülemedi.
Singapur'da en son 2015 yılında PSI değeri 300'ün üzerine çıkarak "tehlikeli" seviyeye ulaşmıştı. 2019'da ise 100'ün üzerinde seyretmiş ancak sağlıksız seviyeye ulaşmamıştı. Uzmanlar, iklim değişikliğinin kuraklık dönemlerini uzatarak yangın riskini artırdığını vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Güneydoğu Asya'da sınır aşan duman sorunu, yıllardır ülkeler arasında gerilime neden oluyor. Endonezya, yangınların çoğunun büyük şirketler tarafından çıkarıldığını kabul etse de, yaptırımlar yetersiz kalıyor. Singapur, Malezya ve Endonezya zaman zaman ortak operasyonlar düzenlese de, etkili bir çözüm bulunamadı. Bölgesel kuruluş ASEAN, 2016'da duman kirliliğiyle mücadele için bir yol haritası oluşturdu ancak bağlayıcılığı düşük.
Küresel ölçekte ise orman yangınları, iklim değişikliğinin hem nedeni hem de sonucu olarak görülüyor. Endonezya'daki yangınlar, atmosfere büyük miktarda karbon salıyor ve küresel ısınmayı hızlandırıyor. Aynı zamanda bu yangınlar, biyolojik çeşitliliği tehdit ediyor ve orangutan gibi nesli tükenmekte olan türlerin yaşam alanlarını yok ediyor.
Singapur gibi gelişmiş bir ülkenin bile bu tür bir çevresel sorundan etkilenmesi, sınır aşan kirliliğin ne denli ciddi bir mesele olduğunu gösteriyor. Uluslararası toplum, benzer sorunların çözümü için daha etkili mekanizmalar kurma ihtiyacı duyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur'daki hava kirliliği olayı, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de, sınır aşan çevre sorunlarının önemini ortaya koyuyor. Türkiye, özellikle Akdeniz ve Orta Doğu'daki orman yangınları ve toz taşınımı gibi benzer çevresel risklerle karşı karşıya. İklim değişikliğinin tetiklediği bu tür olaylar, Türkiye'nin de bölgesel iş birliklerini güçlendirmesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, enerji ve ticaret yolları üzerindeki çevresel riskler, ekonomik istikrarı da tehdit edebilir. Türkiye, uluslararası platformlarda çevre diplomasisini önceliklendirerek hem kendi güvenliğini hem de bölgesel istikrarı koruyabilir.
