Singapur, Salı günü komşu Endonezya'daki orman yangınlarından yükselen duman nedeniyle yoğun bir pus tabakasıyla kaplandı. Ülke genelinde hava kirliliği, sağlık açısından risk oluşturan seviyelere ulaştı. Şehir devletinin beş bölgesinin tamamında hava kalitesi 'sağlıksız' olarak ölçüldü; bu, Eylül 2019'dan bu yana ilk kez gerçekleşti.
Yangınların Kaynağı ve Yayılımı
Endonezya'nın Sumatra ve Kalimantan adalarında kuru sezonun etkisiyle çıkan orman yangınları, bölgede yıllardır tekrarlanan bir çevre sorununu yeniden gündeme taşıdı. Yangınların büyük bölümü, tarım arazisi açmak amacıyla başlatılan kontrollü yakma yöntemlerinden kaynaklanıyor. Bu yöntem, özellikle palmiye yağı ve kağıt hamuru plantasyonları için arazi temizliğinde yaygın olarak kullanılıyor. Kuru mevsimde çıkan yangınlar, rüzgârla taşınan dumanı Singapur ve Malezya'ya kadar ulaştırıyor.
Singapur Ulusal Çevre Ajansı (NEA), Salı günü saat 15.00 itibarıyla ülke genelinde 24 saatlik PM2.5 konsantrasyonunun metreküp başına 55 ila 66 mikrogram arasında değiştiğini açıkladı. Bu değerler, Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği günlük üst sınırın oldukça üzerinde. Aynı zamanda ülkenin kuzey ve doğu bölgelerinde görüş mesafesi 1 kilometrenin altına düştü.
Yetkililer, halkı açık havada uzun süre kalmamaları ve maske kullanmaları konusunda uyardı. Okullar, dış etkinlikleri iptal etti; bazı işyerleri çalışanlarını evden çalışmaya yönlendirdi. Sağlık Bakanlığı, solunum rahatsızlığı olanlar, yaşlılar ve çocuklar için ek uyarılarda bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Singapur'da hava kirliliğinin tüm bölgelerde aynı anda sağlıksız seviyeye ulaşması, 2019'daki büyük sınır aşan duman krizini hatırlattı. O dönemde Endonezya, Singapur ve Malezya arasında diplomatik gerilim yaşanmış; Singapur, Endonezya'dan yangınlarla mücadele için daha etkin adımlar atmasını istemişti. Endonezya ise yangınların büyük bölümünün büyük şirketlere ait arazilerde çıktığını belirterek, komşularının eleştirilerini reddetmişti.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin bölgede kuraklık dönemlerini uzatarak yangın riskini artırdığını vurguluyor. El Niño hava olayının etkisiyle 2023 ve 2024 yıllarında yağışların azalması, Endonezya'da yangın sayısını artırdı. Avrupa Birliği'nin Copernicus atmosfer izleme servisi, geçtiğimiz yıl Güneydoğu Asya'da orman yangınlarından kaynaklanan karbon emisyonlarının rekor seviyeye ulaştığını bildirmişti.
Singapur, ASEAN üyesi ülkeler arasında sınır aşan duman kirliliğiyle mücadele için 2002'de imzalanan ASEAN Anlaşması'na taraf. Ancak anlaşma, yaptırım mekanizması içermediği için eleştiriliyor. Singapur hükümeti, yangınları çıkaran şirketlere karşı yasal işlem başlatma yetkisini 2014'te kabul ettiği Sınır Aşan Duman Kirliliği Yasası ile genişletmişti. Ancak bugüne kadar bu yasa kapsamında herhangi bir dava açılmadı.
Bölgedeki hava kirliliği, ekonomik faaliyetleri de olumsuz etkiliyor. Turizm sektörü, açık hava etkinlikleri ve inşaat sektörü duman nedeniyle sekteye uğruyor. Singapur, küresel bir finans ve ticaret merkezi olarak, hava kalitesindeki bozulmanın uluslararası yatırımcı algısını zayıflatabileceği endişesini taşıyor. Yetkililer, durumun normale dönmesi için Endonezya ile iş birliğinin sürdüğünü belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur'daki hava kirliliği krizi, doğrudan Türkiye'yi etkilememekle birlikte, sınır aşan çevre sorunlarının küresel ölçekte nasıl yayılabileceğini gösteriyor. Türkiye, Akdeniz iklim kuşağında artan orman yangınlarıyla mücadele eden bir ülke olarak benzer risklerle karşı karşıya. İklim değişikliğinin tetiklediği kuraklık ve yangınlar, Türkiye'nin tarım ve turizm sektörlerini tehdit ediyor. Ayrıca, ASEAN ülkelerinin yaşadığı sınır aşan kirlilik sorunu, Türkiye'nin komşularıyla çevre konusunda iş birliği yapmasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
