Husi milisleri Pazartesi günü, Riyad'ın Yemen'deki hava saldırılarına misilleme olarak Suudi Arabistan'daki askeri hedeflere düzinelerce insansız hava aracı ve balistik füze fırlattığını duyurdu. Saldırıların ardından Suudi Arabistan'ın kritik petrol boru hattının kapatılmasıyla uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı 109 doları aşarak son dönemin en yüksek seviyesine ulaştı. Enerji piyasaları, Orta Doğu'daki tırmanan jeopolitik gerilimin küresel arz güvenliğini tehdit etmesiyle sarsıldı.
Gelişmenin Arka Planı
Husi askeri sözcüsü Yahya Saree, yaptığı yazılı açıklamada, saldırıların Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad ve güneydeki Cizan bölgesinde bulunan askeri üslere yönelik olduğunu belirtti. Saree, "Bu operasyon, Suudi rejiminin Yemen halkına yönelik acımasız kuşatmasına ve hava saldırılarına bir yanıttır" ifadelerini kullandı. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçleri ise saldırıların büyük bölümünün hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini, ancak bazılarının isabet ettiğini kabul etti. Koalisyon sözcüsü Turki al-Maliki, saldırıların ardından Yemen'in başkenti Sana ve çevresindeki Husi hedeflerine yeni hava operasyonları düzenlendiğini açıkladı.
Suudi Arabistan'ın doğusundaki Şeyh Hamid bölgesinden geçen ve günlük 5 milyon varil kapasiteli Doğu-Batı boru hattı, saldırılar sonrası güvenlik gerekçesiyle geçici olarak kapatıldı. Suudi devlet petrol şirketi Aramco, boru hattının bakım ve onarım çalışmaları için durdurulduğunu, ancak stokların yeterli olduğunu savundu. Ancak uzmanlar, boru hattının kapanmasının küresel petrol arzında günlük 2 milyon varile kadar bir kayıp yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Bu saldırı, Yemen'de yedi yıldır süren iç savaşta Husi güçlerinin Suudi Arabistan'a yönelik en kapsamlı misillemelerinden biri olarak kaydedildi. İran destekli Husiler, son aylarda Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını artırmıştı. Uzmanlar, Husilerin balistik füze ve insansız hava aracı kapasitesinin İran'dan sağlanan teknolojiyle önemli ölçüde geliştiğine dikkat çekiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Petrol fiyatlarındaki sıçrama, küresel enerji piyasalarında arz endişelerini derinleştirdi. Brent petrolü, saldırı haberinin ardından yüzde 4'ün üzerinde değer kazanarak 109,23 dolara yükseldi; Batı Teksas tipi ham petrol ise 106 doların üzerine çıktı. Analistler, Suudi Arabistan'ın boru hattını kapatmasının, Kızıldeniz üzerinden yapılan petrol sevkiyatını da olumsuz etkileyeceğini belirtiyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), gelişmeleri yakından izlediklerini ve gerekirse stratejik petrol rezervlerini devreye sokabileceklerini duyurdu. ABD Beyaz Saray Sözcüsü, saldırıları kınayarak "Bu tür eylemler küresel enerji güvenliğini tehdit ediyor" dedi. Avrupa Birliği de Orta Doğu'da gerilimin düşürülmesi çağrısında bulundu.
Rusya ve Çin, taraflara itidal çağrısı yaparken, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Yemen'deki çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşme riskine dikkat çekti. Diplomatik kaynaklar, Husi saldırılarının Yemen müzakerelerini sekteye uğratabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, saldırıların ardından Suudi Arabistan'ın Yemen'deki ateşkes görüşmelerini askıya aldığı öne sürüldü. Husiler ise saldırıların "meşru müdafaa" olduğunu savunuyor. Bölgesel uzmanlar, İran'ın Husiler üzerinden Suudi Arabistan'a yönelik baskıyı artırarak nükleer müzakerelerde elini güçlendirmeye çalıştığı yorumunu yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Petrol fiyatlarındaki ani yükseliş, enerji ithalatında dışa bağımlı olan Türkiye'nin cari açığını ve enflasyonunu doğrudan etkileyecek. Türkiye, petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 90'ını ithal ediyor; Brent petrolün varil fiyatındaki her 10 dolarlık artış, Türkiye'nin yıllık enerji faturasını yaklaşık 4-5 milyar dolar artırıyor. Bu durum, zaten kırılgan olan Türk ekonomisi üzerinde ek baskı yaratabilir. Ayrıca, Orta Doğu'daki tırmanma, Türkiye'nin bölgesel istikrar ve enerji güvenliği politikalarını yeniden gözden geçirmesini gerektirebilir. Türkiye, Suudi Arabistan ve İran ile dengeli ilişkiler yürütürken, Yemen kriziinin çözümü için diplomatik çabalara ağırlık vermeli.
