Samsung Electronics'in bazı çalışanlarına 400 bin doların üzerinde ikramiye dağıtmasının ardından Güney Kore'de sendikalar daha yüksek ödeme talepleriyle harekete geçti. Şirket, geçen hafta çalışan protestolarına boyun eğerek seçkin mühendis ve yöneticilere milyonlarca won değerinde ikramiye vermeyi kabul etmişti. Bununla yetinmeyen sendikalar, ülke genelinde miting ve eylemler düzenlemeye başladı. Bu hafta başında da Hyundai Motor'un montaj hattı işçileri, üç gün sürecek kısmi grev başlattı. İşçiler, kârın yüzde 30'una kadarının kendilerine verilmesini talep ediyor. Güney Kore, işçi hakları konusunda Asya'nın en gelişmiş ülkelerinden biri olarak bilinse de son yıllarda artan enflasyon ve yaşam maliyeti nedeniyle sendikal hareketler ivme kazandı.
Sendikaların talepleri neden büyüyor?
Samsung'un ikramiyesi, özellikle şirketin yarı iletken bölümünde çalışan mühendislere yönelikti. Şirket, küresel çip krizinden elde ettiği rekor kârları çalışanlarıyla paylaşma sinyali vermişti. Ancak sendikalar, bu ödemelerin yalnızca üst düzey çalışanlara yapılmasına ve diğer işçilerin dışlanmasına tepki gösterdi. Güney Kore'nin en büyük işçi konfederasyonlarından KCTU (Kore İşçi Sendikaları Konfederasyonu), hafta boyunca başkent Seul'de ve diğer büyük şehirlerde kitlesel gösteriler düzenledi. Hyundai'deki kısmi grev ise otomotiv sektöründe yıllardır süren ücret anlaşmazlıklarının bir parçası. Hyundai Motor, 2023'te 8.3 milyar dolar net kâr açıklamıştı. İşçiler, bu kârın yüzde 30'unun ücret zammı ve ikramiye olarak dağıtılmasını istiyor.
Güney Kore'de sendikal mücadele yeniden canlanıyor
Güney Kore, 1980'lerin demokratikleşme hareketlerinden bu yana güçlü bir sendikal geleneğe sahip. Ancak 1997 Asya mali krizi ve sonrasında uygulanan neoliberal politikalar, sendikaların etkisini önemli ölçüde azalttı. Son yıllarda ise artan gelir eşitsizliği ve konut fiyatlarındaki patlama, yeniden sendikal hareketleri güçlendirdi. Başkan Yoon Suk Yeol hükümeti, işçi haklarını kısıtlayan bazı reformlar önermişti ancak sendikaların yoğun muhalefetiyle karşılaştı. Samsung ve Hyundai gibi dev şirketlerin ikramiye ve ücret artışına yanaşması, diğer şirketlerdeki çalışanları da cesaretlendiriyor. Uzmanlar, bu taleplerin karşılanması durumunda Güney Kore'de işçi maliyetlerinin artabileceğini ve bunun da ihracat rekabetini olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor. Ancak sendikalar, küresel şirketlerin elde ettiği kârların daha adil dağıtılmasını talep ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir sendikal hareketlilik yaşanmasa da Güney Kore'deki gelişmeler, küresel tedarik zincirleri ve yatırım akışı açısından önem taşıyor. Güney Kore, Türkiye'nin Asya'daki önemli ticaret ortaklarından biri. Samsung ve Hyundai, Türkiye'de de faaliyet gösteriyor. Bu ülkede işçilik maliyetlerinin artması, şirketlerin Türkiye gibi alternatif üretim üslerine yönelmesini hızlandırabilir. Ayrıca, Güney Kore'deki sendikal mücadele, küresel çapta işçi haklarına yönelik bir farkındalık dalgasının parçası. Türkiye'de de asgari ücret ve çalışma koşulları tartışmaları sürerken, Asya'daki bu gelişmeler sendikalarla ilgili kamuoyu oluşmasına katkıda bulunabilir.
