Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları kapsamında, 24 Mart Pazartesi günü erken saatlerde Kiev'de bulunan UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki Ayasofya Katedrali'ne ait binanın çatısı, gece düzenlenen yoğun drone saldırılarında alev aldı. Ukrayna acil durum yetkilileri, yangının kısa sürede kontrol altına alındığını ve katedralin ana yapısının ciddi hasar görmediğini açıklarken, saldırıda can kaybı yaşanmadığı bildirildi. Olay, Ukrayna savaşının başladığı Şubat 2022'den bu yana tarihi ve kültürel miras alanlarına yönelik en ciddi tehditlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Kiev'in tarihi merkezinde yer alan Ayasofya Katedrali, 11. yüzyılda inşa edilmiş olup, Bizans ve Kiev Rus mimarisinin en önemli örneklerinden biridir. 1990 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan yapı, Ukrayna'nın kültürel kimliğinin sembollerinden biri olarak kabul ediliyor. Saldırıda, katedralin çatısında bulunan ve ziyaretçilere açık olan bir bölümün hasar gördüğü, ancak iç mekandaki mozaik ve fresklerin zarar görmediği belirtiliyor.
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları, savaşın başlangıcından bu yana sivil altyapı ve kültürel mirasa yönelik tehditleri beraberinde getirdi. Ukrayna Kültür Bakanlığı, saldırıyı 'kültürel terörizm' olarak nitelendirirken, UNESCO da olayı kınayarak tarihi yapıların savaşta korunması gerektiğini vurguladı. Rusya'nın bu saldırıyla, sivil hedeflere yönelik saldırılarına bir yenisini eklediği ve uluslararası hukuku ihlal ettiği ifade ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Ayasofya Katedrali'ne yönelik saldırı, sadece Ukrayna'nın değil, Avrupa'nın ortak kültürel mirasına yönelik bir tehdit olarak görülüyor. Olay, Avrupa Birliği ve NATO ülkelerinde geniş yankı uyandırırken, birçok ülke Rusya'yı kınayan açıklamalar yaptı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, bu saldırının Rusya'nın Ukrayna'nın kimliğini yok etme çabasının bir parçası olduğunu belirtti.
Küresel ölçekte, bu tür saldırılar savaş suçu olarak değerlendirilebilir. Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) kültürel mirasa yönelik saldırıları savaş suçu kapsamında ele alması, Rusya'nın uluslararası alandaki izolasyonunu derinleştirebilir. Öte yandan, Ukrayna'nın savunma ihtiyaçları ve hava savunma sistemlerinin güçlendirilmesi konusu yeniden gündeme gelirken, Batılı ülkelerin Ukrayna'ya askeri yardımlarını artırması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna ve Rusya arasında arabuluculuk rolü üstlenirken, Karadeniz tahıl koridoru anlaşması gibi adımlarla savaşın bölgesel etkilerini sınırlamaya çalışıyor. Kiev'deki tarihi katedrale yönelik saldırı, Türkiye'nin aktif diplomasi yürüttüğü bir dönemde kültürel mirasın korunmasına yönelik hassasiyetini yeniden gündeme getiriyor. Türkiye'nin UNESCO Dünya Mirası listesinde kendi tarihi yapıları bulunması ve benzer tehditlerle karşılaşma potansiyeli, Ankara'nın bu konudaki tutumunu etkileyebilir. Ayrıca, savaşın uzaması Türkiye'nin enerji ve güvenlik politikalarını da doğrudan etkilediğinden, Ankara'nın savaşın sonlandırılması yönündeki çabaları daha da önem kazanıyor.
