Norveç'in başkenti Oslo, Kral Harald V için düzenlenen devlet törenine sahne oldu. Ülkeyi 1991'den bu yana yöneten ve 87 yaşında hayatını kaybeden Kral'ın cenazesi, binlerce kişinin katıldığı bir törenle toprağa verildi. Avrupa'nın dört bir yanından kraliyet aileleri ve dünya liderleri, Norveç'in en uzun süre tahtta kalan hükümdarlarından biri için düzenlenen veda merasiminde bir araya geldi. Tören, Kral'ın Oslo'daki Kraliyet Sarayı'ndan başlayarak şehir merkezindeki tarihi katedrale uzanan bir kortejle başladı.
Kral Harald V: 33 yıllık saltanatın ardından son veda
Kral Harald V, 21 Şubat 1937'de Oslo yakınlarındaki Skaugum'da dünyaya geldi. II. Dünya Savaşı sırasında ailesiyle birlikte sürgüne giden Harald, savaş sonrası Norveç'e döndü ve 1957'de babası VII. Olav'ın tahta çıkmasıyla veliaht prens oldu. 17 Ocak 1991'de babasının ölümü üzerine tahta çıktı. 33 yılı aşkın saltanatı boyunca Norveç toplumunda birleştirici bir figür olarak görüldü. Eşi Kraliçe Sonja ile birlikte halk arasında büyük sevgi kazanan Harald, sağlık sorunlarına rağmen görevini sürdürmeye çalıştı. 2005 yılında kalp ameliyatı geçiren, 2020'de ise hastaneye kaldırılan Kral, son yıllarında yetkilerinin bir kısmını oğlu Veliaht Prens Haakon'a devretmişti.
Kral Harald'ın ölümü, Norveç'te ulusal yas ilan edilmesine yol açtı. Hükümet, tüm resmi binalarda bayrakların yarıya indirilmesi talimatını verdi. Başbakan Jonas Gahr Støre, yaptığı açıklamada Kral'ın "Norveç'in kalbinde özel bir yeri olduğunu" belirterek, "O sadece bir hükümdar değil, aynı zamanda ulusun birleştirici gücüydü" dedi. Storting (Norveç Parlamentosu) Başkanı Masud Gharahkhani ise Kral'ın demokrasiye bağlılığını vurguladı.
Oslo'daki tören, Kraliyet Sarayı'ndan başlayarak Karl Johans Caddesi boyunca ilerleyen bir kortejle başladı. Tabut, Kraliyet Muhafızları eşliğinde taşındı. Törene İsveç Kralı Carl XVI Gustaf, Danimarka Kraliçesi Margrethe II, İngiltere Kralı III. Charles, Hollanda Kralı Willem-Alexander, Belçika Kralı Philippe, İspanya Kralı VI. Felipe ve Japonya İmparatoru Naruhito gibi isimler katıldı. Ayrıca Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistö, İzlanda Cumhurbaşkanı Guðni Th. Jóhannesson ve NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg de törende hazır bulundu. ABD Başkanı Joe Biden'ı temsilen Dışişleri Bakanı Antony Blinken katıldı. Tören, Oslo Katedrali'nde düzenlenen dini merasimle devam etti. Norveç Kilisesi Başpiskoposu Olav Fykse Tveit, yaptığı konuşmada Kral'ın "alçakgönüllülüğü ve halkına duyduğu derin bağlılığı" vurguladı.
Avrupa kraliyet ailesleri ve dünya liderleri Oslo'da buluştu
Norveç, anayasal monarşiyle yönetilen bir ülke olarak Kral Harald'ın ölümüyle yeni bir döneme giriyor. Veliaht Prens Haakon, 51 yaşında tahta çıkarak Kral V. Haakon olarak görevine başlayacak. Haakon, eşi Veliaht Prenses Mette-Marit ve çocukları Prenses Ingrid Alexandra ile Prens Sverre Magnus ile birlikte yeni kraliyet ailesini oluşturacak. Kral Harald'ın ölümü, Avrupa'daki monarşiler için de önemli bir dönüm noktası. Harald, Avrupa'nın en uzun süre tahtta kalan hükümdarlarından biriydi ve kıtadaki kraliyet aileleri arasında saygın bir konuma sahipti. Tören, pandemi sonrası dönemde Avrupa kraliyet ailelerinin en geniş katılımlı buluşmalarından biri oldu.
Norveç, NATO üyesi ve Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) ülkesi olarak Batı ittifakı içinde stratejik bir konuma sahip. Kral Harald'ın saltanatı boyunca Norveç, Rusya ile ilişkilerde dengeli bir politika izledi, ancak 2022'de Ukrayna savaşının başlamasıyla NATO'nun kuzey kanadında önemi artan bir ülke haline geldi. Kral'ın ölümü, ülkenin siyasi istikrarını etkilemeyecek olsa da, sembolik olarak Norveç'in uluslararası arenadaki duruşunda bir süreklilik mesajı veriyor. Yeni Kral V. Haakon'un da babası gibi anayasal görevine bağlı kalacağı ve Norveç'in dış politikasında bir değişiklik olmayacağı öngörülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kral Harald V'in vefatı, Türkiye-Norveç ilişkileri açısından doğrudan bir değişiklik yaratmasa da, NATO içindeki dengeler bakımından önem taşıyor. Norveç, Türkiye'nin NATO'ya katılım sürecinde ve ittifak içi dayanışmada yapıcı bir rol üstlenmişti. Yeni Kral V. Haakon'un da babasının çizgisini sürdürmesi ve Norveç'in NATO'nun kuzey kanadındaki istikrarlı duruşunu koruması bekleniyor. Ayrıca Norveç, Türkiye'nin enerji güvenliği açısından da önemli bir partner; doğalgaz ve yenilenebilir enerji alanındaki iş birliği, Kral'ın ölümünden etkilenmeyecek. Törene katılan liderler arasında Türkiye'yi temsilen bir ismin bulunup bulunmadığı açıklanmadı; ancak Ankara'nın taziye mesajı göndermesi bekleniyor.
