Kremlin, Ukrayna'nın "tamamındaki" hedefleri vurmaya devam edeceğini açıkladı. Polonya, Pazar günü Rus insansız hava aracının (İHA) Ukrayna içinde, kendi sınırına yaklaşık iki kilometre mesafede bir tren lokomotifini vurduğunu duyurdu. Olay, Varşova ve Avrupalı müttefiklerini alarma geçirirken, Polonya Başbakanı Donald Tusk saldırıyı "Avrupa Birliği'nin kapısını çalan terör" olarak nitelendirdi. Saldırı, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşını komşu NATO ülkelerine doğru genişletme riskini gözler önüne serdi.
Gelişmenin arka planı
Polonya hükümeti, Pazar günü yaptığı açıklamada, Rusya'nın Ukrayna'nın batısındaki Lviv bölgesinde bir tren lokomotifini hedef aldığını, saldırının Polonya sınırına yalnızca iki kilometre uzaklıkta gerçekleştiğini bildirdi. Varşova'ya göre saldırıda can kaybı yaşanmadı ancak altyapı hasar gördü. Polonya ordusu, olayın ardından hava savunma sistemlerini alarma geçirdi ve sınır bölgesinde devriye uçuşlarını artırdı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, saldırıyı kınayarak ittifakın toprak bütünlüğünü koruma konusunda kararlı olduğunu vurguladı.
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, gazetecilere yaptığı açıklamada, Rusya'nın Ukrayna'nın "tamamındaki" askeri hedefleri vurmaya devam edeceğini söyledi. Peskov, saldırının Polonya sınırına yakınlığına ilişkin bir soruya ise "Rusya, Ukrayna topraklarındaki askeri altyapıyı hedef alıyor" yanıtını verdi. Peskov, NATO ülkelerinin Ukrayna'ya silah sevkiyatını da eleştirerek, bu tür sevkiyatların çatışmayı uzattığını savundu.
Bu saldırı, Rusya'nın son haftalarda Ukrayna'nın batı bölgelerine yönelik İHA ve füze saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşti. Ukrayna Hava Kuvvetleri, son 24 saat içinde çoğu İHA olmak üzere onlarca hava hedefinin düşürüldüğünü açıkladı. Lviv Valisi Maksim Kozitski, bölgede kritik altyapının hasar gördüğünü belirtti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıyı "Rus terörünün Avrupa'ya ne kadar yakın olduğunun kanıtı" olarak değerlendirdi ve Batılı müttefiklerden hava savunma sistemlerinin hızlandırılmasını istedi.
Bölgesel ve küresel boyut
NATO üyesi Polonya'nın topraklarına bu denli yakın bir saldırı, ittifakın 5. Madde'sini gündeme getirebilecek nitelikte. Polonya, geçmişte de Rus füze ve İHA'larının sınır ihlalleriyle karşılaşmış, ancak bu kez saldırının doğrudan bir NATO ülkesinin sınırında gerçekleşmesi Varşova'nın güvenlik endişelerini artırdı. Polonya Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, "Rusya'nın pervasız davranışları NATO'nun doğu kanadında gerilimi tırmandırıyor. Gerekli yanıtı vermeye hazırız" dedi.
Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, saldırıyı "kabul edilemez" olarak nitelendirerek, AB'nin Ukrayna'ya desteğinin süreceğini ve Rusya'ya yönelik yaptırımların gözden geçirileceğini söyledi. Almanya ve Fransa'dan da kınama açıklamaları geldi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, "Rusya'nın sınır tanımayan saldırganlığı Avrupa'nın güvenliğini tehdit ediyor" ifadelerini kullandı.
Askeri uzmanlar, Rusya'nın bu tür saldırılarla Ukrayna'nın batısındaki lojistik hatlarını kesmeyi ve Batı'dan gelen silah sevkiyatını engellemeyi amaçladığını belirtiyor. Aynı zamanda Moskova'nın NATO'yu doğrudan provoke etmekten kaçındığı, ancak sınır ihlalleriyle "gri bölge" taktiği uyguladığı değerlendiriliyor. İngiltere Savunma Bakanlığı istihbarat raporuna göre, Rusya son bir ayda Ukrayna'nın batısına yönelik İHA saldırılarını yüzde 40 artırdı.
Uluslararası kamuoyu, saldırının ardından NATO'nun doğu kanadındaki askeri varlığını güçlendirmesi ve Ukrayna'ya daha fazla hava savunma sistemi sağlaması çağrılarını yükseltti. Polonya, ABD'den Patriot sistemleri ve ek askeri destek talep etti. Beyaz Saray Sözcüsü, "Rusya'nın NATO topraklarına yönelik her türlü tehdidini ciddiye alıyoruz" dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Ukrayna'nın batısında, Polonya sınırına iki kilometre mesafedeki bir treni vurması, Karadeniz ve Doğu Avrupa'da güvenlik dengelerini sarsıyor. Türkiye, NATO'nun güney kanadında Rusya ile hem enerji hem de savunma alanında karmaşık ilişkiler yürütüyor. Ankara, Montrö Boşlukları'nı kullanarak savaş gemilerinin geçişini kısıtlarken, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekliyor. Saldırı, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir ve Karadeniz'de tırmanan gerilim, Türk Boğazları üzerinden yapılan tahıl ve enerji sevkiyatını riske atabilir. Ayrıca NATO içinde Türkiye'nin denge siyaseti, Polonya gibi ülkelerin daha sert önlem talepleriyle çelişebilir. Ankara'nın önümüzdeki dönemde hem Kiev hem Moskova ile diyaloğu sürdürme çabası, Batı'nın artan baskısıyla sınanacak.
