Çin Sahil Güvenlik Teşkilatı (CCG), Pazartesi günü Tayvan'ın doğusunda ilk kez bağımsız bir kolluk devriyesi gerçekleştirerek, geleneksel odak noktasının ötesinde bir genişlemeye imza attı. Bu hamle, Japonya ile Filipinler arasında devam eden deniz sınırı görüşmelerine doğrudan bir yanıt olarak değerlendiriliyor. 2021 yılında kurulmasından bu yana CCG, esas olarak Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi'nde faaliyet gösterirken, ilk kez Tayvan'ın doğusunda, Pasifik Okyanusu'na açılan bir bölgede devriye yaptı. Pekin yönetimi, bu adımı ulusal egemenlik ve deniz haklarını koruma çerçevesinde tanımlarken, bölgesel uzmanlar bu hamlenin Tayvan'ın çevrelenmesi ve bölgedeki güç dengeleri açısından kritik bir dönüm noktası olduğunu vurguluyor.
Gelişmenin arka planı
Japonya ve Filipinler, Mart 2024'te başlayan deniz sınırı görüşmelerinde, Güney Çin Denizi ve Filipin Denizi'ndeki münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlarını netleştirmeyi hedefliyor. İki ülke, Çin'in iddialarına karşı ortak bir duruş sergileyerek, uluslararası hukuka dayalı bir çözüm arayışında. Tokyo, Manila ile yaptığı görüşmelerde, özellikle Doğu Çin Denizi'ndeki Senkaku/Diaoyu Adaları konusunda Pekin'in baskısını dengelemeye çalışıyor. Filipinler ise Güney Çin Denizi'ndeki İkinci Thomas Resifi'nde yaşanan gerginliklerin ardından müttefik arayışını hızlandırdı.
Çin'in bu görüşmelere yanıtı, sadece diplomatik bir protesto değil, aynı zamanda fiili bir güç gösterisi oldu. CCG'nin Tayvan'ın doğusundaki devriyesi, Pekin'in "tek Çin" ilkesi çerçevesinde Tayvan'ı kuşatma stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor. Uzmanlara göre, bu devriye aynı zamanda Çin'in deniz kolluk kuvvetlerinin operasyonel menzilinin arttığını ve Pasifik'e açılan koridorlarda daha aktif olacağını gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Çin Sahil Güvenlik Teşkilatı'nın bu hamlesi, bölgedeki mevcut gerginlikleri daha da tırmandırma potansiyeli taşıyor. Japonya ve Filipinler, ABD ile yaptıkları güvenlik anlaşmaları kapsamında, Çin'in bu tür eylemlerine karşı ortak tatbikatlar ve istihbarat paylaşımı yoluyla yanıt veriyor. ABD'nin bölgedeki varlığı, özellikle Tayvan Boğazı'nda, Çin'in stratejik hesaplarını etkiliyor. Ancak Pekin, Tayvan'ın doğusundaki devriyeyle, ABD ve müttefiklerine, Tayvan'ın çevrelenmesi konusunda kararlı olduğu mesajını veriyor.
Bu gelişme, aynı zamanda ASEAN ülkeleri arasında da endişe yaratıyor. Güney Çin Denizi'nde egemenlik iddiaları olan Vietnam, Malezya ve Brunei, Çin'in artan deniz baskısına karşı dengeli bir pozisyon almaya çalışırken, Japonya-Filipinler ittifakına temkinli yaklaşıyor. Öte yandan, Çin'in Tayvan'ın doğusundaki devriyesi, Pasifik Adaları üzerindeki etki mücadelesini de alevlendirebilir. Çin, son yıllarda Solomon Adaları ve Kiribati gibi ülkelerle güvenlik anlaşmaları imzalayarak bölgedeki nüfuzunu artırmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Asya-Pasifik bölgesine yönelik doğrudan bir etkisi olmasa da, küresel güç dengeleri açısından önem taşıyor. Çin'in artan denizcilik faaliyetleri, Türkiye'nin ticaret yolları ve enerji arz güvenliği üzerinde dolaylı etkiler yaratabilir. Özellikle Türkiye'nin Hint-Pasifik stratejisi bağlamında, Çin-ABD rekabetinin derinleşmesi, Ankara'nın denge politikasını zorlaştırabilir. Ayrıca, Tayvan Boğazı'nda olası bir kriz, küresel tedarik zincirlerini sekteye uğratarak Türkiye'nin ithalat ve ihracatını etkileyebilir. Türkiye, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne taraf olmamakla birlikte, uluslararası hukuka saygı ilkesi çerçevesinde deniz sınırı anlaşmazlıklarının barışçıl çözümünü desteklemektedir. Bu nedenle, Ankara'nın bölgedeki gelişmeleri yakından izlemesi ve gerektiğinde diplomatik girişimlerde bulunması beklenebilir.
