Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Kuzey Kore'ye yaptığı ziyaretin ardından yayımlanan ortak açıklamada nükleer silahlar ve Kore Yarımadası'nın nükleer silahlardan arındırılması konularına hiç değinilmemesi, Pekin'in Pyongyang'ın artan nükleer kapasitesini kabullendiği anlamına gelmiyor. Analistlere göre Çin, bu sessizliğiyle nükleer meselesini kasıtlı olarak geri plana itiyor ancak bu, Kuzey Kore'nin nükleer programını onayladığı anlamına gelmiyor.
Xi-Pyongyang çizgisinde nükleer gündem neden yok?
Xi Jinping'in Kuzey Kore ziyareti sırasında yapılan görüşmelerde, iki ülke arasındaki geleneksel dostluk ve işbirliği vurgulanırken nükleer silahsızlanma konusunun dışarıda bırakılması dikkat çekti. Oysa Çin, geçmişte Kuzey Kore'nin nükleer programına karşı BM yaptırımlarını desteklemiş ve nükleer silahlardan arındırılmış bir Kore Yarımadası'nı savunmuştu. Bu tutum değişikliği, Çin'in Kuzey Kore üzerindeki nüfuzunu koruma ve ABD ile gerilimi artırmama stratejisi olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Nükleer denklem değişiyor mu?
Çin'in bu sessizliği, özellikle ABD ve Güney Kore tarafından endişeyle karşılanıyor. Washington, Kuzey Kore'nin nükleer kapasitesini artırmasına karşı Çin'in daha etkili adımlar atmasını beklerken, Pekin'in Pyongyang'ı kontrol altında tutmak için daha fazla diplomatik alana ihtiyacı olduğu düşünülüyor. Uzmanlar, Çin'in kısa vadede nükleer silahsızlanma talebinde bulunmayarak Kuzey Kore ile ilişkilerini güçlendirmeyi hedeflediğini, ancak uzun vadede yarımadada istikrarsızlığa yol açabilecek bir nükleer silahlanmaya da karşı olduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO üyesi olarak nükleer silahların yayılmasının önlenmesi rejimini desteklemektedir. Kore Yarımadası'ndaki nükleer gerginlik, Asya-Pasifik bölgesinde bir silahlanma yarışını tetikleyebileceği gibi, küresel nükleer silahların kontrolü rejimini de zayıflatabilir. Türkiye, bu bağlamda Çin'in tutumunu yakından izlemeli ve BM platformlarında nükleer silahsızlanma çağrılarını sürdürmelidir. Ayrıca, Kuzey Kore'nin nükleer programı, füze teknolojisinin yayılması riskini artırarak Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgelerde istikrarsızlığa yol açabilir.
