İngiltere Savunma Bakanı John Healey, Başbakan Keir Starmer'ın yönetimini, artan tehditler karşısında ülkeyi savunmak için gerekli kaynakları ayıramamakla suçlayarak istifa etti. Healey, yaptığı yazılı açıklamada, “Başbakan, yükselen tehditlerin olduğu bu dönemde ülkeyi savunmak için gerekli kaynakları sağlayamıyor. Bu nedenle görevime devam edemeyeceğimi bildirdim” ifadelerini kullandı. İstifa, İşçi Partisi hükümeti içinde savunma harcamalarına ilişkin derin bir bölünmeyi ortaya çıkarırken, muhalefet partileri de hükümeti ulusal güvenlik konusunda zayıf olmakla eleştirdi. Healey'in istifası, parlamentoda ve kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Gelişmenin arka planı
John Healey, 2024 yılında İşçi Partisi'nin iktidara gelmesinin ardından Savunma Bakanı olarak atanmıştı. Görev süresi boyunca, NATO'nun savunma harcamaları hedefi olan GSYH'nin yüzde 2'sinin aşılması gerektiğini savunuyordu. Ancak Başbakan Starmer, artan ekonomik zorluklar ve bütçe kısıtlamaları nedeniyle savunma harcamalarına daha temkinli yaklaşmayı tercih etti. Hükümet içindeki kaynaklara göre, Healey ile Starmer arasında son haftalarda savunma bütçesi konusunda ciddi görüş ayrılıkları yaşanıyordu. Healey, özellikle Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik devam eden saldırganlığı ve küresel terör tehditleri karşısında İngiltere'nin askeri kapasitesini güçlendirmesi gerektiğini ısrarla vurguluyordu. İstifa mektubunda, “Ordumuzun modernizasyonu ve caydırıcılık kapasitemizin artırılması için acil adımlar atılmalıydı. Ancak bu adımlar atılmadı” dedi.
İstifanın ardından Başbakanlık Ofisi'nden yapılan kısa açıklamada, Starmer'ın Healey'in kararını üzüntüyle karşıladığı ve yeni bir savunma bakanının kısa süre içinde atanacağı belirtildi. Ancak bu açıklama, hükümet içindeki krizi yatıştırmaya yetmedi. Muhalefetteki Muhafazakar Parti lideri, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Bu istifa, İşçi Partisi'nin ulusal güvenliği ikinci plana attığının bir göstergesidir. Hükümet, derhal savunma harcamalarını artırmalıdır” ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, sadece İngiltere iç siyasetini değil, aynı zamanda NATO ve Avrupa güvenliğini de yakından ilgilendiriyor. İngiltere, NATO'nun en büyük savunma harcaması yapan ülkelerinden biri olmasına rağmen, son yıllarda askeri kapasitesindeki zaaflar nedeniyle eleştiriliyor. Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşının devam ettiği bir dönemde, İngiltere gibi kilit bir müttefikin savunma bütçesi konusunda yaşadığı bu kriz, ittifak içinde endişeyle karşılandı. Uzmanlar, İngiltere'nin NATO'nun doğu kanadındaki caydırıcılık rolünün zayıflayabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, ABD ile ilişkilerde de bir gerginlik unsuru olabilir; zira Washington, Avrupalı müttefiklerinin savunma harcamalarını artırmasını sürekli talep ediyor. Healey'in istifası, bu bağlamda İngiltere'nin ittifak içindeki güvenilirliğini sorgulatan bir adım olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun önemli bir üyesi olarak İngiltere'deki bu gelişmeyi yakından izlemektedir. İngiltere'nin savunma bütçesinde yaşanan belirsizlik, NATO içindeki güç dengesini ve ittifakın caydırıcılık kapasitesini etkileyebilir. Türkiye, özellikle Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki güvenlik endişeleri göz önüne alındığında, NATO'nun güçlü ve koordineli bir savunma yapısına sahip olmasını önemsemektedir. İngiltere'nin bu krizi aşamaması, ittifak içinde bazı yüklerin diğer üyelere kaymasına neden olabilir. Türkiye, savunma harcamalarını GSYH'sinin yüzde 2'sinin üzerinde tutan nadir NATO üyelerinden biri olarak, bu tür krizlerde ittifakın dayanışmasını test eden bir rol üstlenebilir. Ankara'nın, İngiltere'deki yeni savunma bakanının atanması ve izlenecek politikalar konusunda dikkatli bir diplomasi yürütmesi beklenmektedir.
