Nijerya ordusu, Kuzeydoğu Nijerya’da Boko Haram ve Batı Afrika Vilayeti IŞİD (ISWAP) militanlarına karşı elde ettiği son askeri başarılarla dikkat çekerken, binlerce militanın teslim olması güvenlik güçleri için bir zafer olarak değerlendiriliyor. Ancak, bu kitlesel teslimiyetlerin ardındaki yeniden entegrasyon sürecinde adaletin sağlanamaması, uzun vadede yeni çatışmaların tohumlarını ekebilir. Uzmanlar, cezasızlık algısının kırgınlığı körükleyerek bölgede istikrarı tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor.
Toplu teslimiyetlerin arka planı
Nijerya hükümeti, son iki yılda uyguladığı yoğun askeri operasyonlar ve terörist grupların iç bölünmeleri sayesinde 100 binden fazla militan ve aile üyesinin teslim olmasını sağladı. Bu süreçte özellikle Borno, Yobe ve Adamawa eyaletlerinde çatışmalar azaldı. 2021’den bu yana yaklaşık 50 bin kişi hükümetin “Af ve Yeniden Entegrasyon” programına katıldı. Ancak programın kapsamı ve uygulanışı tartışma konusu. Mağdurlar, savaş suçları işleyen militanların cezalandırılmadan topluma karışmasından endişe ediyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü’ne göre, bu durum toplumsal yaraları derinleştirebilir.
Bölgesel ve küresel boyut
Nijerya’daki terörle mücadelenin başarısı, Sahel bölgesinde yayılan cihatçı şiddetin önlenmesi açısından kritik öneme sahip. Boko Haram’ın komşu ülkeler Çad, Kamerun ve Nijer’e sızma girişimleri, bölgesel askeri iş birliğini zorunlu kılıyor. Çokuluslu Ortak Görev Gücü (MNJTF) bu çerçevede faaliyet gösteriyor. Ancak, Nijerya’nın yeniden entegrasyon sürecindeki adaletsizlikler, teröristlerin yeniden silahlanmasına ve bölgede istikrarsızlığın devamına yol açabilir. Uluslararası toplum, Nijerya’ya bu süreçte hukukun üstünlüğüne saygı gösterilmesi çağrısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nijerya, Afrika’nın en büyük ekonomisi ve Türkiye’nin kıtadaki önemli ticari ortaklarından biridir. Türkiye’nin Somali, Libya ve Suriye’de terörle mücadele deneyimi, Nijerya’ya örnek teşkil edebilir. Ancak, adil yeniden entegrasyon süreçleri tasarlarken, Türkiye’nin kendi terörle mücadele geçmişinde karşılaştığı “radikalleşme ve yeniden topluma kazandırma” zorlukları unutulmamalıdır. Nijerya’daki istikrar, Türkiye’nin bölgedeki yatırımları ve enerji iş birlikleri açısından da belirleyici olacaktır.
