İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran liderliğinin devrilmeye 'çok yakın' olduğunu iddia etti. Bu açıklama, İsrail ile İran arasındaki gerilimin yüksek olduğu ve İran içinde rejim karşıtı protestoların yaşandığı bir dönemde geldi. Netanyahu, İran rejiminin halk desteğini yitirdiğini ve baskıcı politikalarının sona ermek üzere olduğunu öne sürdü.
Netanyahu'nun açıklamalarının arka planı
Netanyahu, uzun süredir İran rejimini sert bir şekilde eleştiriyor ve İran'ın nükleer programını İsrail için varoluşsal bir tehdit olarak görüyor. Son yıllarda İsrail, İran'ın Suriye ve Lübnan'daki askeri varlığına yönelik hava saldırıları düzenledi ve İran'ın nükleer tesislerine yönelik sabotaj eylemleri gerçekleştirdi. Netanyahu'nun son açıklaması, İran içindeki istikrarsızlığı vurgulayarak uluslararası toplumu İran rejimine karşı daha sert önlemler almaya teşvik etme amacı taşıyor.
İran'da 2022'de Mahsa Amini'nin ölümüyle başlayan protestolar, rejimin baskıcı politikalarını ve halkın öfkesini gözler önüne serdi. Protestolar her ne kadar şiddetle bastırılsa da, rejimin meşruiyet krizi derinleşti. Ekonomik zorluklar, yolsuzluk ve siyasi baskılar halkın rejime olan güvenini azalttı. Netanyahu'nun iddiası, bu iç dinamiklere dayanıyor.
Ancak İran rejimi, güçlü güvenlik aygıtı ve ideolojik tabanıyla ayakta durmayı başarıyor. Devrim Muhafızları Ordusu ve istihbarat birimleri, muhalefeti etkisiz hale getirmede etkili oldu. Bu nedenle Netanyahu'nun 'çok yakın' ifadesi iyimser bir tahmin olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İran, Ortadoğu'da önemli bir aktör ve Şii milis grupları aracılığıyla Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen'de etkili. İran'ın zayıflaması, bölgesel güç dengelerini değiştirebilir ve İsrail'in lehine bir ortam yaratabilir. Ancak İran'ın ani çöküşü, kaosa ve mezhepsel çatışmaların artmasına yol açabilir. Bu nedenle Netanyahu'nun açıklamaları, sadece bir tehdit değil, aynı zamanda bir uyarı niteliği taşıyor.
ABD yönetimi, İran'a yönelik yaptırımları sürdürüyor ve nükleer anlaşmayı canlandırma çabaları sonuçsuz kaldı. İsrail, Arap ülkeleriyle ilişkilerini normalleştirerek İran'a karşı bir ittifak oluşturmaya çalışıyor. Bu bağlamda Netanyahu'nun açıklamaları, İran karşıtı bloğu güçlendirme amacı güdüyor.
Rusya ve Çin, İran ile ekonomik ve askeri işbirliğini sürdürüyor. İran'ın olası bir çöküşü, bu ülkelerin bölgedeki çıkarlarını da etkiler. Dolayısıyla Netanyahu'nun iddiası, küresel güçler arasında yeni bir rekabeti tetikleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile karmaşık bir ilişki ağına sahip. Ekonomik işbirliği ve enerji bağımlılığı devam ederken, Suriye ve Irak'ta farklı çıkarlar çatışıyor. İran rejiminin zayıflaması, Türkiye'nin bölgedeki manevra alanını genişletebilir; ancak istikrarsızlık riski, sınır güvenliği ve mülteci akını açısından tehdit oluşturur. Türkiye, İran'a yönelik dış müdahaleye karşı çıkarak diplomatik çözümü savunuyor. Bu gelişme, Türkiye'nin denge politikasını zorlayabilir.
