Kenya'nın Mombasa kentinde düzenlenen 11. Our Ocean Konferansı, deniz koruma çabalarında önemli ilerlemeler kaydedilmesine rağmen, iklim değişikliği ve kirlilik gibi tehditlerin sürdüğünü ortaya koydu. Konferansın kurucusu ve ABD'nin eski Dışişleri Bakanı John Kerry, okyanusların iklim çözümlerinin merkezine yerleştirilmesi gerektiğini vurgulayarak, "Okyanus iklimin düzenleyicisidir, ancak bunu yapabilmesi için ona iyi bakmalıyız" dedi. Zirve, deniz koruma alanlarının genişletilmesi, sürdürülebilir balıkçılık ve plastik kirliliğiyle mücadele gibi alanlarda taahhütlerle sonuçlandı.
Küresel Deniz Korumada Yeni Adımlar
Konferansta, katılımcı ülkeler 2030'a kadar okyanusların yüzde 30'unu koruma altına alma hedefi doğrultusunda yeni deniz koruma alanları ilan etti. Kerry, okyanus asitlenmesi ve deniz seviyesi yükselmesinin dünya genelinde milyonlarca insanı tehdit ettiğini belirterek, acil eylem çağrısında bulundu. Ayrıca, deniz tabanı madenciliği ve aşırı avlanma gibi konularda daha sıkı düzenlemeler talep edildi. Zirve, özel sektörün de katılımıyla okyanus temizliği ve yenilenebilir enerji projelerine yönelik yatırımları teşvik etti.
Our Ocean Konferansı, 2014'ten bu yana her yıl düzenleniyor ve bugüne kadar 1.400'den fazla taahhütle 130 milyar doların üzerinde kaynak ayrılmasını sağladı. Bu yılki etkinlik, özellikle Afrika kıtasının deniz ekosistemlerine odaklanarak, Hint Okyanusu ve Akdeniz gibi kritik bölgelerde iş birliğini artırmayı hedefliyor. Ancak iklim aktivistleri, mevcut taahhütlerin küresel ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlama hedefi için yetersiz olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Tehditler Hala Büyük
Okyanuslar, karbondioksitin yaklaşık dörtte birini emerek iklim değişikliğini yavaşlatıyor, ancak bu süreç deniz suyunu asitlendiriyor ve mercan resiflerini yok ediyor. Mombasa'daki zirvede, deniz canlılığının korunması için fosil yakıt kullanımının azaltılması gerektiği vurgulandı. Plastik atıkların her yıl 11 milyon tonu okyanuslara karışıyor ve bu rakamın 2040'a kadar üç katına çıkabileceği belirtiliyor. Konferansta, gelişmekte olan ülkelere deniz koruma için mali ve teknik destek sağlanması kararlaştırıldı.
Akdeniz ise aşırı avlanma ve kirlilik baskısı altında. Bilim insanları, bölgedeki balık stoklarının yüzde 80'inin sürdürülebilir olmayan seviyelerde avlandığına dikkat çekiyor. Mombasa'daki kararların, Akdeniz'deki koruma çabalarına da yansıması bekleniyor. Türkiye'nin de taraf olduğu Barselona Sözleşmesi kapsamında, deniz koruma alanlarının genişletilmesi ve kirliliğin azaltılması için yeni hedefler belirlenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mombasa'daki okyanus zirvesi, Türkiye'nin Mavi Vatan doktrini ve Akdeniz'deki deniz yetki alanları mücadelesi açısından önem taşıyor. Deniz koruma taahhütleri, özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji arama faaliyetleriyle çelişebilir. Türkiye, bir yandan deniz ekosistemini koruma yükümlülükleri altına girerken, diğer yandan hidrokarbon kaynaklarını kullanma hakkını savunuyor. Ayrıca, plastik kirliliğiyle mücadele ve sürdürülebilir balıkçılık, Türk balıkçılık sektörünü doğrudan etkiliyor. Zirvede alınan kararlar, Türkiye'nin ulusal deniz politikalarını gözden geçirmesini gerektirebilir. Küresel deniz koruma hedefleri, Türkiye'nin uluslararası alandaki itibarını da etkileyecek bir faktör olarak öne çıkıyor.
