Yeni bir analize göre, Çin sanayisi çeşitli ölçütlere göre fosil yakıtlara olan bağımlılığını azaltmaya başladı. Yale Çevre 360 (E360) tarafından yayımlanan değerlendirmede, ülkenin enerji yoğun sektörlerinde kömür ve petrol tüketiminin gerilediği, yenilenebilir enerji ve elektrikli araç kullanımının ise hızla arttığı belirtiliyor. Bu gelişme, dünyanın en büyük karbon salıcısı olan Çin'in emisyon eğrisinde kalıcı bir düşüşün başlangıcı olabileceği yönünde iyimserlik yaratıyor.
Sanayide Yeşil Dönüşümün Arka Planı
Çin, uzun yıllardır ekonomik büyümesini kömür ve diğer fosil yakıtlarla destekledi. Ancak son veriler, bu tablonun değişmeye başladığını gösteriyor. Özellikle çelik, çimento ve kimya gibi enerji yoğun sektörlerde elektrikli ark ocakları ve daha verimli üretim teknikleri devreye giriyor. Aynı zamanda, güneş ve rüzgar enerjisi kapasitesindeki rekor artış, sanayinin elektrik ihtiyacının giderek daha fazla yenilenebilir kaynaklardan karşılanmasını sağlıyor.
Analize göre, 2023 yılında Çin'in güneş enerjisi kurulu gücü 216 gigavat artarak toplam kapasiteyi 609 gigavata çıkardı. Rüzgar enerjisinde de benzer bir ivme var: 2023'te 75 gigavatlık yeni kapasite eklendi. Bu, ülkenin elektrik üretiminde kömürün payını azaltıyor. Ayrıca, elektrikli araç satışları toplam araç satışlarının üçte birini aştı; bu da petrole olan talebi düşürüyor.
Sanayi kaynaklı emisyonlarda düşüş sinyalleri de güçleniyor. 2023'ün ilk çeyreğinde çelik üretimi bir önceki yıla göre yüzde 1,9 azalırken, çimento üretimi yüzde 4,1 geriledi. Bu düşüşte inşaat sektöründeki yavaşlama kadar, geri dönüşüm oranlarındaki artış ve enerji verimliliği yatırımları da etkili oldu. Öte yandan, Çin hükümeti 2025 yılına kadar çelik üretiminde elektrikli ark ocağı payını yüzde 15'e çıkarmayı hedefliyor; bu oran 2020'de yüzde 10'un altındaydı.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
Çin'in fosil yakıtlardan kopuşu, küresel iklim hedefleri açısından kritik önem taşıyor. Ülke, dünyanın en büyük sera gazı salıcısı konumunda ve küresel emisyonların yaklaşık yüzde 30'undan sorumlu. Eğer bu eğilim kalıcı hale gelirse, uluslararası toplumun 1,5 derece hedefine ulaşma şansı artabilir. Ancak analiz, bu dönüşümün hızının hükümet politikalarına, ekonomik büyüme hızına ve küresel ticaret koşullarına bağlı olduğunu vurguluyor.
Öte yandan, Çin'in yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlardaki liderliği, küresel tedarik zincirlerini de etkiliyor. Ülke, güneş paneli ve batarya üretiminde dünya pazarının hakimi durumunda. Bu durum, diğer ülkelerin yeşil teknolojiye erişimini kolaylaştırırken, aynı zamanda ticari gerilimlere de yol açıyor. ABD ve Avrupa Birliği, Çin'in bu alandaki hakimiyetini dengelemek için yerli üretimi teşvik ediyor.
Bölgesel olarak, Çin'in fosil yakıt talebindeki düşüş, Avustralya, Endonezya ve Rusya gibi kömür ve doğal gaz ihracatçılarını da yakından ilgilendiriyor. Çin, bu ülkelerin en büyük alıcılarından biri. Talebin azalması, bu ekonomilerde gelir kaybına yol açabilir. Ancak şimdilik, Çin'in doğal gaz ithalatı hala yüksek seviyelerde; bu da geçiş sürecinin kademeli olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in fosil yakıtlardan uzaklaşması, Türkiye için hem bir fırsat hem de bir risk oluşturuyor. Türkiye, enerji ithalatına bağımlı bir ülke olarak, küresel fosil yakıt fiyatlarındaki olası düşüşten olumlu etkilenebilir. Ayrıca, Çin'in güneş paneli ve batarya üretimindeki liderliği, Türkiye'nin yenilenebilir enerji yatırımlarını daha uygun maliyetle yapmasını sağlayabilir. Öte yandan, Türkiye'nin Çin'e olan ihracatında kömür ve petrol ürünleri önemli yer tutmuyor; bu nedenle doğrudan bir ticari kayıp beklenmez. Ancak, Çin'in yeşil teknoloji pazarındaki hakimiyeti, Türkiye'nin kendi yeşil sanayi hedeflerini zorlaştırabilir. Türkiye, 2053 net sıfır hedefi doğrultusunda yeşil dönüşümü hızlandırmak için Çin ile işbirliği yaparken, aynı zamanda yerli üretimi teşvik etmeli.
Sonuç olarak, Çin'deki bu dönüşüm, küresel iklim mücadelesinde önemli bir eşik olabilir. Türkiye'nin de bu süreci yakından takip ederek, enerji politikalarını buna göre şekillendirmesi faydalı olacaktır.
