ABD'de bir federal yargıç, Meta Platforms'un (eski adıyla Facebook) sahibi olduğu Facebook ve Instagram'ın çocukları bağımlı hale getirerek zarar verdiği yönündeki eyalet iddialarını reddetme girişimini başarısız buldu. Kaliforniya'daki San Jose Bölge Mahkemesi'nden Yargıç Yvonne Gonzalez Rogers, 13 Şubat 2025'te yayımladığı kararında, 33 eyaletin Meta'ya karşı açtığı davadaki tüketiciyi koruma yasalarına dayalı iddiaların büyük kısmının geçerli olduğuna hükmetti. Karar, Meta'nın sosyal medya platformlarının çocuk psikolojisi üzerindeki etkilerine ilişkin hukuki mücadelede önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Davanın arka planı ve Meta'nın savunması
Ekim 2023'te açılan davada, Colorado, Kaliforniya, New York ve Florida gibi eyaletler, Meta'nın Facebook ve Instagram'ı bilinçli olarak bağımlılık yapacak şekilde tasarladığını, çocukların zihinsel sağlığına zarar verdiğini ve bu durumu ebeveynlerden gizlediğini öne sürmüştü. Meta ise, şirketin sosyal medya kullanımı ile gençlerin ruh sağlığı arasında nedensellik bağı kurulamayacağını, platformların kullanıcı deneyimini iyileştirmek için algoritmalar kullandığını ve iddiaların İletişim Ahlakı Yasası'nın (Communications Decency Act) 230. bölümü uyarınca koruma altında olduğunu savunmuştu. Meta ayrıca, Federal Ticaret Komisyonu'nun (FTC) 2020'de yürürlüğe giren gizlilik kurallarının eyalet davalarını geçersiz kıldığını iddia etmişti. Ancak yargıç, eyaletlerin tüketici koruma yasalarının bu alanı düzenleme yetkisini koruduğunu belirtti. Yargıç Rogers, Meta'nın eyaletlerin bazı iddialarını reddetme talebini kabul ederken, tüketici koruma yasalarına dayalı ana iddiaların devam etmesine izin verdi. Bu iddialar arasında, Meta'nın platformlarının bağımlılık yapıcı doğası hakkında yanıltıcı beyanlarda bulunduğu ve bu durumun çocuklarda depresyon, anksiyete ve uykusuzluk gibi sorunlara yol açtığı yer alıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu dava, teknoloji devlerinin çocukların çevrimiçi güvenliğine yönelik sorumlulukları açısından emsal teşkil edebilir. ABD'de son yıllarda sosyal medya platformlarının genç kullanıcılar üzerindeki etkileriyle ilgili artan endişeler, eyaletler ve federal düzeyde düzenleme çağrılarını beraberinde getirdi. Avrupa Birliği'nde ise Dijital Hizmetler Yasası (DSA) gibi düzenlemeler, platformlara daha sıkı yükümlülükler getiriyor. Meta'nın karşı karşıya olduğu bu dava, sadece ABD'de değil, küresel çapta teknoloji şirketlerinin çocuk koruma politikalarını ve algoritmik tasarımlarını etkileyebilir. Ayrıca, diğer sosyal medya platformları (TikTok, YouTube vb.) için de benzer davaların açılmasının önünü açabilecek bir nitelik taşıyor. Karar, teknoloji şirketlerinin ürün tasarımı ve pazarlama stratejilerinde çocukların iyiliğini ön planda tutması gerektiğine dair güçlü bir mesaj olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de sosyal medya kullanımının gençler arasında yaygınlığı ve bağımlılık riski sıkça tartışılıyor. ABD'deki bu dava, Türkiye'de benzer düzenlemelerin ve hukuki süreçlerin önünü açabilecek bir emsal oluşturabilir. Her ne kadar Türk hukuk sistemi ABD'den farklı olsa da, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve 5651 sayılı Kanun gibi düzenlemeler kapsamında çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda adımlar atılabilir. Meta'nın bu davayı kaybetmesi, Türkiye'de faaliyet gösteren teknoloji şirketlerinin de ürünlerini daha sorumlu bir şekilde tasarlaması gerektiğine dair bir uyarı niteliği taşıyor. Ayrıca, Türkiye'deki sivil toplum kuruluşları ve aileler, bu kararı referans alarak sosyal medya platformlarının çocuklar üzerindeki etkilerinin araştırılmasını talep edebilir.
