Malezya'nın güneyindeki Johor eyaleti, kötüleşen sis koşulları nedeniyle okulların kapatılmasını 16 Ekim'e kadar uzattı. Eyalet yönetimi, ilk olarak 8 Ekim'de okulları tatil etme kararı almıştı. Hava kirliliğinin artması üzerine alınan yeni kararla, eğitime verilen ara bir hafta daha sürecek. Johor, son günlerde Endonezya'nın Sumatra adasındaki orman yangınlarından kaynaklanan dumanın etkisi altında. Yetkililer, halk sağlığını korumak için eğitime ara verilmesinin gerekli olduğunu belirtiyor.
Sis sorununun arka planı
Güneydoğu Asya'da her yıl kurak mevsimde tarım arazisi açmak için yakılan ormanlar, bölgesel bir sis felaketine yol açıyor. Endonezya'nın Sumatra ve Kalimantan adalarındaki yangınlar, rüzgarlarla Malezya ve Singapur'a taşınıyor. Johor eyaleti, coğrafi konumu itibarıyla bu dumanın en yoğun hissedildiği bölgelerden biri. Malezya hükümeti, hava kirliliği endeksindeki değerlerin tehlikeli seviyelere ulaşması üzerine okulları kapatma kararı aldı. Bu tür kapatmalar, öğrencilerin sağlığını korumak için standart bir önlem olarak uygulanıyor.
Bölgede sis sorunu ilk kez ortaya çıkmıyor. 1997 ve 2015 yıllarında yaşanan büyük sis krizleri, Güneydoğu Asya'da geniş çaplı sağlık ve ekonomik sorunlara neden olmuştu. Malezya, Endonezya ve Singapur arasında sınır ötesi sis konusunda 2002 yılında imzalanan anlaşma, tam olarak uygulanamıyor. Endonezya, yangınların önlenmesi için daha fazla kaynak ayırmakla birlikte, sorunun temelinde yatan ormansızlaşma ve arazi kullanımı politikaları devam ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Güneydoğu Asya'daki sis sorunu, sadece çevresel bir mesele değil, aynı zamanda ekonomik ve diplomatik bir sorun. Hava kirliliği, turizmden tarıma kadar birçok sektörü olumsuz etkiliyor. Okulların kapatılması, öğrencilerin eğitiminde aksamalara yol açarken, ailelerin günlük yaşamını da zorlaştırıyor. Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkisiyle kuraklık dönemlerinin uzamasının, yangın riskini artırdığını vurguluyor. Endonezya'nın turbalık alanlarının kurutulması, yangınların yayılmasını kolaylaştırıyor. Bölge ülkeleri arasında işbirliği çağrıları yapılsa da, etkili bir çözüm bulunmuş değil. ASEAN çerçevesinde yürütülen görüşmeler, somut adımlara dönüşemiyor.
Malezya hükümeti, vatandaşlarına maske takmaları ve açık havada bulunmamaları konusunda uyarılarda bulunuyor. Johor eyaletinde okulların yanı sıra bazı kamu kurumları da hizmetlerini kısıtlı olarak sürdürüyor. Hava kirliliği endeksi, bazı bölgelerde 200'ün üzerine çıkarak "çok sağlıksız" seviyesine ulaştı. Yetkililer, durumun normale dönmesi için yağış beklediklerini ifade ediyor. Ancak meteoroloji tahminleri, önümüzdeki günlerde bölgede yoğun yağış olmayacağını gösteriyor. Bu da sis sorununun kısa vadede devam edebileceği anlamına geliyor.
Singapur da benzer şekilde etkileniyor; ülke genelinde hava kalitesi düşük seviyelerde seyrediyor. Singapur hükümeti, vatandaşlarına dışarıda uzun süre kalmamaları uyarısında bulundu. Bölgesel işbirliği mekanizmaları, Endonezya'nın yangınla mücadele çabalarını desteklemek için harekete geçirildi. Ancak uzmanlar, sorunun köklü çözümü için sürdürülebilir arazi kullanımı ve orman koruma politikalarının şart olduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Malezya'da yaşanan sis krizi, doğrudan Türkiye'yi etkileyen bir gelişme olmasa da, küresel çevre sorunlarının sınır tanımadığını göstermesi açısından önemli. Türkiye, son yıllarda orman yangınlarıyla mücadelede deneyim kazanmış bir ülke olarak, uluslararası işbirliğine katkı sağlayabilir. Ayrıca, iklim değişikliğinin yol açtığı benzer sorunlar, Türkiye'nin de gündeminde. Bu tür olaylar, sınır ötesi çevresel felaketlere karşı erken uyarı sistemleri ve bölgesel işbirliğinin önemini ortaya koyuyor. Türk dış politikası açısından, ASEAN ülkeleriyle çevre ve afet yönetimi alanında işbirliği imkanları değerlendirilebilir.
