Küresel emtia veri analiz şirketi Kpler'e göre, son 24 saat içinde Hürmüz Boğazı'ndan yalnızca altı ticari gemi geçiş yaptı. Bu sayı, bölgedeki artan jeopolitik gerilimlerin ve güvenlik risklerinin deniz trafiğini ciddi şekilde etkilediğini gösteren dikkat çekici bir düşüş olarak değerlendiriliyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu olarak küresel enerji piyasaları için hayati önem taşıyor.
Kpler'in verileri, boğazdan geçen gemi sayısının geçen haftaki ortalamanın oldukça altında olduğunu ortaya koyuyor. Normal koşullarda bu su yolundan günde ortalama 20-30 gemi geçiş yapıyor. Son günlerde ise bu sayının 10'un altına düşmesi, bölgede yaşanan güvenlik tehditlerinin armatörleri ve ticaret şirketlerini alternatif rotalara yöneltmesiyle ilişkilendiriliyor. İran'ın batılı ülkelere yönelik tehditleri ve son dönemde yaşanan gemi ele geçirme olayları, deniz taşımacılığında sigorta primlerini artırırken, bazı şirketler riski minimize etmek için geçişleri geçici olarak askıya aldı.
Gelişmenin arka planı ve bölgesel gerginlikler
Hürmüz Boğazı, İran ile Umman arasında yer alan ve Basra Körfezi'ni Umman Körfezi'ne bağlayan stratejik bir geçittir. Dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmı bu boğaz üzerinden gerçekleştirildiği için, herhangi bir aksama küresel enerji fiyatlarını anında etkileyebiliyor. Son haftalarda İran ile Batılı ülkeler arasında artan gerilim, bölgede birçok askeri hareketliliğe yol açtı. ABD'nin bölgeye savaş gemileri göndermesi ve İran'ın bu hamleye tepki göstermesi, ticari gemi trafiğini doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.
İranlı yetkililer, boğazı kapatma tehdidini birkaç kez dile getirdi. Bu tehditler, özellikle İran'ın nükleer programı ve bölgedeki diğer anlaşmazlıklar bağlamında gündeme geldi. Son olarak, İran Devrim Muhafızları'nın Körfez'de bazı ticari gemilere el koyduğu haberleri, uluslararası deniz ticaretini endişelendirdi. Kpler'in verilerine göre, bu gelişmelerin ardından boğazdaki geçiş sayısındaki düşüş belirginleşti. Şirketin yetkilileri, bu düşüşün sadece güvenlik endişelerinden değil, aynı zamanda bazı şirketlerin daha güvenli rotaları tercih etmelerinden kaynaklandığını belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hürmüz Boğazı'ndaki trafik azalması, küresel petrol fiyatları üzerinde hemen etkisini gösterdi. Brent tipi ham petrolün varil fiyatı son iki günde yaklaşık %3 artışla 90 doların üzerine çıktı. Uzmanlar, boğazdan geçen tanker sayısındaki düşüşün sürmesi halinde fiyatların daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor. Asya'nın büyük ekonomileri olan Çin, Hindistan ve Japonya, petrol ithalatının önemli bir kısmını bu boğaz üzerinden yapıyor. Bu ülkeler için arz güvenliği kritik bir konu ve herhangi bir kesinti, ekonomilerini olumsuz etkileyebilir.
Bölgedeki gerilimlerin bir diğer boyutu da İsrail ile İran arasındaki dolaylı çatışmadır. Son dönemde İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına karşılık İran'ın açıklamaları, tansiyonu yüksek tutuyor. Bu durum, jeopolitik riskleri artırıyor ve uluslararası deniz ticaretini tehdit ediyor. Uluslararası Deniz Ticaret Odası, bölgedeki tansiyonun düşürülmesi için acil çağrıda bulunurken, üye ülkelerin donanmalarının bölgede devriye gezme sayılarını artırdığı bildiriliyor. Ancak bu askeri önlemlerin, ticari gemilere yönelik güvenliği tam olarak sağlayıp sağlayamayacağı belirsizliğini koruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı'ndaki bu gelişmeler, Türkiye'yi öncelikle enerji arzı güvenliği açısından ilgilendiriyor. Türkiye, petrol ve doğalgaz ihtiyacının önemli bir kısmını Basra Körfezi ülkelerinden karşılıyor. Boğazdaki trafiğin azalması, tedarik zincirlerinde aksamalara yol açabilir ve enerji maliyetlerini artırabilir. Öte yandan, bölgedeki gerilim, Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu kullanma fırsatını da beraberinde getiriyor. Ankara, hem İran hem de Körfez ülkeleriyle iyi ilişkiler kurarak, olası bir krizde arabulucu rol üstlenebilir. Türkiye'nin enerji ticaretindeki stratejik konumunu güçlendirmesi ve kaynak çeşitlendirmesine gitmesi, bu tür jeopolitik risklere karşı direncini artıracaktır.
