Kanada, Amerika Birleşik Devletleri ile arasındaki serbest ticaret anlaşması olan ABD-Meksika-Kanada Anlaşması'nın (USMCA) 16 yıl daha uzatılmasını ve belirli sektörlerde tarifelerin müzakere edilmesini önerdi. Bu öneri, iki ülke arasındaki ticaret müzakerelerinin geçen yılın sonundan bu yana askıya alındığı bir dönemde geldi. Kanada hükümeti, anlaşmanın süresini uzatarak hem yatırımcılara istikrar sağlamayı hem de kritik sektörlerdeki ticari engelleri kademeli olarak azaltmayı hedefliyor. Öneri, özellikle otomotiv, çelik, alüminyum ve dijital ticaret gibi alanları kapsayan sektörel tarife müzakerelerini içeriyor. Ancak ABD tarafından henüz resmi bir yanıt gelmedi.
Gelişmenin arka planı
USMCA, 2020 yılında yürürlüğe giren ve Kuzey Amerika serbest ticaretini düzenleyen anlaşmanın yerini alan bir düzenleme. Anlaşmanın süresi 2026'da doluyor ve tarafların yenileme görüşmelerine başlaması bekleniyor. Ancak 2024 sonunda ABD ve Kanada arasında, özellikle Kanada'nın dijital hizmetler vergisi ve ABD'nin çelik-alüminyum tarifeleri konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle müzakereler durdu. Kanada Başbakanı Justin Trudeau, anlaşmanın yenilenmesinin ticari belirsizliği azaltacağını ve bölgesel tedarik zincirlerini güçlendireceğini vurguluyor.
Kanada'nın önerisi, sektörel tarife müzakerelerinin yanı sıra anlaşma süresinin 16 yıla çıkarılmasını da içeriyor. Bu süre, önceki anlaşmalara kıyasla daha uzun bir vadeli istikrar sağlamayı amaçlıyor. Özellikle otomotiv sektöründe, ABD ve Kanada arasında parça ve araç ticaretinde uygulanan gümrük vergilerinin kademeli olarak sıfırlanması öngörülüyor. Çelik ve alüminyumda ise ABD'nin ulusal güvenlik gerekçesiyle getirdiği tarifelerin hafifletilmesi hedefleniyor. Dijital ticaret boyutunda, Kanada'nın büyük teknoloji şirketlerine uyguladığı dijital hizmetler vergisinin masada olduğu belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
USMCA'nın yenilenmesi sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda küresel ticaret dengelerini de etkileyecek bir gelişme. Kuzey Amerika, dünyanın en büyük ekonomik bloklarından birini oluşturuyor ve anlaşmanın istikrarı, Atlantik ötesi ticarette de yansımalar doğurabilir. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, ticaret müzakerelerinde işçi hakları ve çevre standartlarını ön planda tutuyor. Kanada'nın önerisi, bu hassasiyetlere uygun olarak, her iki ülkedeki işçi sınıfının çıkarlarını koruyan bir çerçeve sunmaya çalışıyor.
Meksika'nın da anlaşmanın tarafı olduğu düşünüldüğünde, üçlü müzakerelerin başlaması bekleniyor. Ancak ABD'nin Çin'e yönelik ticaret savaşları ve küresel çip krizi, müzakerelerin seyrini etkileyebilir. Kanada'nın sektörel tarife önerisi, aynı zamanda ABD'deki düşük karbonlu çelik üretimine geçiş ve elektrikli araç bataryaları gibi yeni alanlarda işbirliğini de kapsayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ile benzer ticari müzakereler yürüten bir ülke. Kuzey Amerika'da ticaret anlaşmasının istikrara kavuşması, küresel tedarik zincirlerine olumlu yansıyarak Türkiye'nin ABD'ye olan ihracatını da dolaylı olarak etkileyebilir. Özellikle otomotiv ve çelik sektörlerinde yaşanacak fiyat ve rekabet değişiklikleri, Türkiye'nin ihracat pazarlarındaki konumunu şekillendirebilir. Ayrıca, USMCA müzakerelerinde alınacak kararlar, Dünya Ticaret Örgütü kuralları ve ticari korumacılık eğilimleri açısından Türkiye için önemli bir referans noktası oluşturabilir.
