İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, Gazze Şeridi'nde kalıcı bir çözümün ancak Filistinlilerin bölgeden 'gerçek anlamda göçü' ile mümkün olacağını öne sürdü. Katz, Mısır'ı bu tür çıkışları engellemekle suçlayarak uluslararası kamuoyunda yeni bir tartışma başlattı. Açıklama, İsrail'in Gazze politikasına yönelik eleştirilerin arttığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Katz, "Karar Zamanı" adlı bir etkinlikte yaptığı konuşmada, Gazze'nin geleceğine dair İsrail hükümetinin tutumunu yineledi. İsrail yönetimi, uzun süredir Gazze'den Filistinlilerin çıkışını teşvik etmeyi tartışıyor; ancak bu fikir uluslararası hukuk ve insan hakları açısından ciddi endişeler doğuruyor. Mısır ise Refah Sınır Kapısı'nı kontrol ediyor ve Filistinlilerin Sina Yarımadası'na geçişine izin vermemekle suçlanıyor. Mısır, kendi topraklarına yönelik kitlesel bir göçün güvenlik ve demografik riskler taşıdığını savunuyor.
İsrail'in Gazze'ye yönelik askeri operasyonları 7 Ekim 2023'ten bu yana devam ediyor. Bu süreçte on binlerce Filistinli hayatını kaybetti, büyük bölümü yerinden edildi. İsrail, Mısır'a yönelik suçlamalarını son aylarda sıklaştırdı; Kahire yönetimi ise İsrail'in Gazze'deki eylemlerini "soykırım" olarak nitelendiriyor. Bölgede ateşkes müzakereleri zaman zaman kesintiye uğrarken, insani kriz derinleşiyor.
Katz'ın sözleri, İsrail'in savaş sonrası Gazze planına dair ipuçları veriyor. İsrail, Gazze'de güvenlik kontrolünü sürdürmek ve Filistinlilerin bölgeden ayrılmasını teşvik etmek istiyor. Ancak bu yaklaşım, Filistin devletinin geleceğini ve iki devletli çözümü fiilen imkânsız hale getirebilir. Uluslararası toplum, zorla yerinden etmenin Cenevre Sözleşmeleri'ne aykırı olduğunu vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Mısır, Ürdün ve diğer Arap ülkeleri, Filistinlilerin kendi topraklarına göç ettirilmesine şiddetle karşı çıkıyor. Bu ülkeler, İsrail'in Gazze'deki varlığını kalıcı hale getirmek istediğini düşünüyor. ABD yönetimi ise İsrail'in güvenlik endişelerini paylaşmakla birlikte, zorla yerinden etmeye karşı olduğunu defalarca açıkladı. Avrupa Birliği de benzer bir tutum sergiliyor. Buna karşın İsrail, askeri operasyonlarını sürdürme konusunda kararlı görünüyor.
Katz'ın açıklamaları, İsrail'in Mısır ile ilişkilerini daha da gerilmesine yol açabilir. İki ülke arasında 1979 Camp David Antlaşması'na dayanan bir barış var; ancak Gazze'deki gelişmeler bu ilişkiyi test ediyor. Mısır, arabuluculuk rolünü sürdürmeye çalışırken, İsrail'in suçlamaları Kahire'yi zor durumda bırakıyor. Bölgesel istikrar açısından tansiyonun düşürülmesi kritik önemde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin meselesinde tarihsel olarak Filistinlilerin haklarını savunuyor ve iki devletli çözümü destekliyor. Katz'ın 'kitlesel göç' çağrısı, Türkiye'nin itiraz ettiği bir yaklaşım; zira bu, Filistinlilerin topraklarından zorla çıkarılması anlamına geliyor. Türkiye, Mısır ile son dönemde ilişkilerini normalleştirme sürecinde. Gazze'deki gelişmeler, Türkiye'nin bölgesel diplomasisini ve insani yardım politikalarını doğrudan etkiliyor. Ayrıca, olası bir göç dalgası Türkiye'yi de dolaylı olarak etkileyebilir; zira bölgesel istikrarsızlık, enerji ve ticaret yollarını tehdit eder. Türkiye, uluslararası platformlarda Filistin davasını savunmaya devam edecektir.
