İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, işgal altındaki Batı Şeria'nın kuzeyinde bulunan Kusra köyüne yönelik düzenlenen ve bir Filistinlinin ölümüyle sonuçlanan yerleşimci saldırısını sert bir dille kınayarak, bu olayı "İsrail'in yüzündeki bir leke" olarak nitelendirdi. Herzog, saldırının ardından yaptığı yazılı açıklamada, "Kusra'da yaşananlar kabul edilemez. Bu, hukukun üstünlüğüne ve insanlık değerlerine vurulmuş bir darbedir. Bu eylem, İsrail'in yüzündeki bir lekedir ve tüm demokratik ülkelerin ortak değerlerine aykırıdır" ifadelerini kullandı. Saldırı, bölgede tansiyonun yükseldiği bir dönemde gerçekleşti ve uluslararası toplumun tepkisini çekti.
Gelişmenin arka planı
Olay, dün akşam saatlerinde Batı Şeria'nın Nablus kentine bağlı Kusra köyünde meydana geldi. Filistinli sağlık yetkilileri, silahlı İsrailli yerleşimcilerin köye ateş açması sonucu 25 yaşındaki Muhammed Abu Rayyan'ın hayatını kaybettiğini, en az iki kişinin de yaralandığını açıkladı. Görgü tanıklarının ifadesine göre, İsrail bayrakları taşıyan maskeli bir grup yerleşimci köyün girişinde toplanarak taş ve molotof kokteyli fırlattı, ardından ateş açtı. Filistinli gençlerin taşlarla karşılık vermesi üzerine çıkan çatışmada, bir Filistinli vurularak öldürüldü.
İsrail ordusu, bölgeye gönderilen askerlerin ateşi kesmeye çalıştığını ancak yerleşimcilerin dağılmakta zorlandığını belirtti. Olayla ilgili soruşturma başlatıldığı, ancak yerleşimcilerin gözaltına alınmadığı öğrenildi. Bu durum, Filistinli yetkililer ve insan hakları örgütleri tarafından "çifte standart" olarak yorumlandı. İsrail'deki aşırı sağcı grupların son dönemde köylere yönelik saldırılarını artırdığına dikkat çeken analistler, bu tür olayların sistematik bir şiddet halini aldığını vurguluyor.
Cumhurbaşkanı Herzog'un açıklaması, İsrail siyasetinde nadir görülen bir özeleştiri olarak değerlendirildi. Herzog, "Bir avuç aşırılık yanlısı, İsrail toplumunun büyük çoğunluğunun barışçıl gelecek arzusunu gölgelememeli" diyerek hükümeti somut önlemler almaya çağırdı. Ancak Başbakan Binyamin Netanyahu'nun koalisyonundaki aşırı sağcı partiler, Herzog'un bu sözlerine tepki gösterdi. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Yerleşimcileri terörist ilan etmek yerine, Filistinlilerin terörüne odaklanılmalı" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Kusra'daki saldırı, Gazze'de devam eden çatışmaların gölgesinde, Batı Şeria'da artan şiddet olaylarının son örneği oldu. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 7 Ekim'den bu yana Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddeti yüzde 200 arttı. Eski ABD Başkanı Donald Trump döneminde açıklanan ve İsrail'in lehine olan politikaların ardından yerleşimci sayısındaki artış, bölgede gerginliği tırmandırıyor. Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerin sayısı son on yılda 400 bini aşmış durumda.
Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas, saldırıyı kınayarak uluslararası topluma İsrail'e yönelik "sert yaptırım" çağrısında bulundu. Abbas, "Bu vahşet, İsrail'in işgal politikalarının doğal bir sonucudur. Dünya, bu suçlara seyirci kalmamalı" dedi. Öte yandan, Avrupa Birliği ve ABD'den yapılan açıklamalarda saldırı kınandı ve İsrail hükümetinin sorumluları adalet önüne çıkarması gerektiği belirtildi. Ancak gözlemciler, uluslararası toplumun Filistinlilere uygulanan şiddete yönelik tepkilerinin genellikle kınamayla sınırlı kaldığını, İsrail üzerinde gerçek bir baskı oluşturmadığını ifade ediyor.
İsrail'in yerleşimci politikaları, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul ediliyor ve BM Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararı, yerleşim faaliyetlerini "barışı ve iki devletli çözümü baltalayan" bir unsur olarak tanımlıyor. Ancak İsrail, bu tür eleştirileri reddediyor ve yerleşimcilerin güvenliğini öne sürüyor. Bu durum, Orta Doğu'da kalıcı bir barışın önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor. Uzmanlar, yerleşimci şiddetindeki artışın, bölgedeki çatışmaların yayılma eğiliminde olduğuna işaret ettiğini ve önümüzdeki dönemde daha büyük bir krizin habercisi olabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği desteğin altını çizerken, Ankara'nın bölgedeki istikrar arayışlarını da etkilemektedir. Türkiye, geçmişte yerleşimci şiddetini kınayarak İsrail'e yönelik sert açıklamalarda bulunmuş, ancak son dönemde ikili ilişkilerde yumuşama sinyalleri vermişti. Bu tür olaylar, Ankara'nın İsrail ile normalleşme adımlarını olumsuz etkileyebilir ve kamuoyunda hükümete baskı oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Kudüs ve Mescid-i Aksa konusundaki hassasiyeti göz önüne alındığında, bu saldırı bölgesel gerilimi artırarak Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını da tehdit etmektedir. Türkiye'nin Filistinli gruplarla diyaloğu ve insani yardım çabaları, bu tür krizlerde daha fazla önem kazanmaktadır.
