İran İçişleri Bakanı Eskandar Momeni, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da üst düzey diplomatlarla bir araya gelirken, Tahran ile Washington arasındaki karşılıklı saldırılar 10. gününe girdi. Görüşme, Pakistan'ın son günlerde 2015 nükleer anlaşmasını yeniden canlandırmak için yoğunlaştırdığı diplomatik çabalar kapsamında gerçekleşti. Momeni'nin ziyareti, bölgesel istikrar ve enerji güvenliği açısından kritik bir döneme denk geliyor.
Gelişmenin arka planı
İran ile ABD arasındaki gerginlik, iki ülkenin birbirlerine yönelik askeri ve siber saldırılarının 10. gününde tırmanmaya devam ediyor. Saldırılar, Tahran'ın nükleer programıyla ilgili son müzakerelerin çıkmaza girmesi ve ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları sıkılaştırması sonrasında başlamıştı. Pakistan, hem İran'a komşu hem de Suudi Arabistan ve BAE gibi İran karşıtı ülkelerle yakın ilişkilere sahip bir ülke olarak arabuluculuk rolünü üstleniyor. Momeni'nin görüşmeleri, Pakistan Dışişleri Bakanı Bilawal Butto Zerdari ile yapılan toplantıları da içeriyor. İki taraf, tırmanan gerilimin bölgesel istikrarı tehdit ettiği konusunda görüş birliğine vardı. Ayrıca, Pakistan'ın İran'a doğalgaz boru hattı projesi de masadaydı; bu proje, ABD yaptırımları nedeniyle uzun süredir askıdaydı.
Bölgesel ve küresel boyut
İran-ABD gerilimi, sadece iki ülkeyi değil, tüm Ortadoğu ve Güney Asya'yı etkiliyor. Pakistan'ın arabuluculuk girişimi, Hindistan ve Çin'in de bölgesel dengelerdeki rolünü gündeme getiriyor. Çin, İran'ın en büyük petrol alıcılarından biri ve Pakistan'ın yakın müttefiki; Pekin, Tahran ve Washington arasındaki anlaşmazlığın çözülmesini istiyor. Aynı zamanda, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, küresel petrol piyasasında dalgalanmaya yol açtı; Brent petrol fiyatları son 10 günde %8 arttı. Avrupa Birliği, arabuluculuk çabalarını desteklediğini açıkladı, ancak somut bir ilerleme kaydedilmiş değil. Uzmanlar, Pakistan'ın bu süreçte başarılı olması halinde bölgesel bir arabulucu olarak itibar kazanacağını, ancak başarısızlık durumunda iki ateş arasında kalma riski taşıdığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem İran hem de Pakistan ile sınır komşusu olmasa da, bu gelişmeler Ankara'yı yakından ilgilendiriyor. İran ile Türkiye arasındaki enerji ticareti ve sınır güvenliği işbirliği, gerilimin artması halinde olumsuz etkilenebilir. Aynı zamanda, Türkiye'nin Pakistan ile derin askeri ve diplomatik bağları bulunuyor; Ankara, İslamabad'ın arabuluculuk çabalarını dolaylı olarak destekliyor. Bölgesel istikrar, Türkiye'nin Kafkasya ve Orta Doğu'daki çıkarları için kritik öneme sahip. Bu nedenle, Tahran ile Washington arasındaki gerginliğin düşürülmesi, Türkiye için enerji arz güvenliği ve sınır istikrarı açısından öncelikli bir hedef olarak öne çıkıyor.
