Çin, Filipinler Savunma Bakanı Gilberto Teodoro Jr.'a mal varlığının dondurulması ve seyahat yasağı içeren yaptırımlar uyguladı. Pekin, bu adımını Manila’nın Güney Çin Denizi’ndeki “tek taraflı eylemlerine” ve özellikle İkinci Thomas Resifi’ndeki (Ayungin Resifi) askeri varlığını artırmasına bağlıyor. Uzmanlar ise yaptırımın asıl hedefinin Japonya olduğunu dile getiriyor: Çin, Japonya’nın II. Dünya Savaşı’ndaki işgal geçmişini hatırlatarak Filipinler’in deniz hak iddialarını meşruiyetten uzaklaştırmayı amaçlıyor.
Gelişmenin Arka Planı: Güney Çin Denizi’nde Artan Gerilim
Filipinler Sahil Güvenliği, 16 Mart 2025’te İkinci Thomas Resifi’ne yönelik bir erzak ikmal görevi düzenledi. Manila, bu görevin barışçıl olduğunu belirtirken, Çin Dışişleri Bakanlığı “provokatif” olarak nitelendirdi. Buna karşılık Çin, Teodoro’yu Güney Çin Denizi’ndeki “yasadışı” faaliyetlerin ana sorumlusu olarak işaret etti. Pekin, Filipinler’in ABD ile askeri iş birliğini artırmasını ve Japonya ile ortak tatbikatlar yapmasını da kınamıştı.
Tokyo ise Manila’nın en önemli diplomatik destekçilerinden biri haline geldi. Japonya Başbakanı Kişida Fumio, Ocak 2025’te Filipinler’e ziyaret gerçekleştirerek savunma iş birliği anlaşmaları imzalamıştı. Çin, bu gelişmeleri “bölgeyi kutuplaştırma” ve “yeni Soğuk Savaş” yaratma girişimi olarak yorumluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Tarihsel Referanslar ve Stratejik Hamleler
Pekin yönetimi, Japonya’nın II. Dünya Savaşı’nda Filipinler’i işgal ettiği dönemi hatırlatarak, Manila’nın Tokyo ile iş birliğini “tarihsel yaraları hiçe saymak” olarak niteliyor. Çin medyası, “Japonya’nın geçmişte Filipinler’de işlediği suçlar unutulmamalı” ifadelerine sıkça yer veriyor. Bu söylem, Manila’nın Pekin’in toprak iddialarına karşı duruşunu zayıflatmayı hedefliyor.
Öte yandan, ABD ve müttefikleri Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki iddialarını uluslararası hukuka aykırı buluyor. Lahey Daimi Tahkim Mahkemesi’nin 2016’da Çin’in iddialarını reddeden kararına Pekin hâlâ uymuyor. Çin’in yaptırım kararı, bölgedeki ittifakları daha da belirginleştiriyor: Filipinler, Japonya ve ABD’nin yanında saf tutarken, Çin bu üçlüye karşı ekonomik ve diplomatik baskıyı artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin Hindistan-Pasifik bölgesine yönelik stratejik ilgisini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, ASEAN ülkeleriyle ticari bağlarını güçlendirirken, Çin-ABD rekabetinde denge politikası izlemeye çalışıyor. Çin’in yaptırımları, bölgesel istikrarsızlığı artırarak Türk şirketlerinin Güney Çin Denizi’ndeki deniz ticareti rotalarını etkileyebilir. Ayrıca, Ankara’nın NATO müttefiki Japonya ve ABD ile ilişkileri göz önüne alındığında, bu gerilim Türk dış politikasında “tarafsızlık” ile “müttefik dayanışması” arasında bir tercih yapmayı gerektirebilir. Ancak doğrudan bir etki söz konusu değildir; Türkiye’nin temel önceliği Karadeniz ve Doğu Akdeniz’deki dengeler olmaya devam etmektedir.
