İran, Amerika Birleşik Devletleri’nin dondurduğu milyarlarca dolarlık varlıklarının savaş ganimeti olarak değerlendirilemeyeceğini açıkladı. Tahran yönetiminden yapılan yazılı açıklamada, söz konusu varlıkların İran devletine ait meşru fonlar olduğu vurgulanarak, ABD’nin bu fonları hukuka aykırı şekilde alıkoyduğu ifade edildi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, günlük basın toplantısında yaptığı değerlendirmede, “Dondurulan varlıklarımız ABD’nin savaş ganimeti değildir. Bu varlıklar, İran halkının malıdır ve uluslararası hukuka göre iade edilmelidir” ifadelerini kullandı. Kenani, konunun uluslararası mahkemelerde takipçisi olacaklarını da sözlerine ekledi.
Varlıkların Dondurulması ve Tarafların Pozisyonları
İran ile ABD arasında son yıllarda tırmanan gerilimin bir yansıması olarak, ABD yönetimi çeşitli yaptırımlar kapsamında İran’a ait milyarlarca dolarlık varlığı dondurmuş durumda. Bu varlıklar arasında, Güney Kore’de tutulan ve 7 milyar doları aşan petrol gelirleri de bulunuyor. İran, bu fonların kendi kontrolü dışında tutulmasını uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirirken, ABD bu varlıkların terörizmin finansmanı ve nükleer faaliyetler için kullanılmasını engellemek amacıyla dondurulduğunu savunuyor. Tahran yönetimi, bu varlıkların temel ihtiyaçlar ve tıbbi malzeme alımı gibi insani amaçlarla kullanılması gerektiğini belirtiyor. Geçtiğimiz aylarda yapılan görüşmelerde, ABD ve İran heyetleri bu varlıkların serbest bırakılması konusunda dolaylı müzakereler yürütmüş, ancak henüz somut bir anlaşmaya varılamamıştı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İran’ın bu açıklaması, ABD ile İran arasındaki dondurulmuş varlıklar meselesinin sadece ikili bir hukuki ihtilaf değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel güç dengelerini etkileyen bir boyuta sahip olduğunu gösteriyor. Dondurulan varlıkların akıbeti, Körfez ülkeleri ve Avrupa Birliği tarafından da yakından takip ediliyor. ABD’nin yaptırım politikalarına karşı çıkan Çin ve Rusya ise İran’ı desteklerken, varlıkların serbest bırakılmasının nükleer müzakerelerde ivme kazandırabileceği yorumları yapılıyor. ABD’nin talebi doğrultusunda varlıkları donduran Güney Kore, bu durumdan rahatsız olduğunu sinyallerini veriyor. İran’ın, uluslararası mahkemelere başvurma tehdidi, ABD’yi diplomatik açıdan zora sokabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor. Özellikle Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı’nın bu tür davalarda daha önce verdiği kararlar, İran’ın elini güçlendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran’ın dondurulmuş varlıklar konusundaki bu hamlesi, Türkiye açısından dolaylı ancak önemli etkilere sahip olabilir. Türkiye, İran ile enerji ve ticaret alanında güçlü bağlara sahip; ABD yaptırımları nedeniyle bu ticaret zaman zaman sekteye uğruyor. Dondurulan varlıkların serbest kalması, İran ekonomisine canlanma getirirken, Türkiye’nin İran ile ticaretini de olumlu etkileyebilir. Ayrıca, İran’ın uluslararası hukuk yoluyla hak arayışı, Türkiye’nin benzer durumlarda (örneğin, yaptırımlar veya mal varlıklarının dondurulması) izleyebileceği bir yol haritası sunabilir. ABD ile İran arasındaki bu gerilimin tırmanması, Türkiye’nin enerji güvenliği ve komşularıyla ilişkileri açısından risk oluşturur. Diğer yandan, Tahran ile Ankara arasındaki diplomatik temasların yoğunlaştığı bu dönemde, İran’ın bu konudaki kararlı duruşu, Türkiye’nin bölgedeki arabuluculuk rolünü test edebilir.
