İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İsrail'in İran'a yönelik son hava saldırılarının ardından diplomasi trafiğini hızlandırdı. Arakçi, sırasıyla İngiltere, Türkiye ve Pakistan'ın üst düzey diplomatlarıyla telefon görüşmeleri gerçekleştirerek Tahran'ın saldırılara ilişkin değerlendirmelerini paylaştı ve bölgesel istikrarın korunması için ortak adımlar atılması çağrısında bulundu. Görüşmelerin, İsrail'in 26 Ekim'de İran'daki askeri hedeflere düzenlediği ve Tahran'ın misilleme tehditlerinin ardından geldiği belirtiliyor.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail, İran'ın füze ve insansız hava aracı üretim tesislerine yönelik "hassas ve hedefli" saldırılar düzenlediğini açıklamış, Tahran yönetimi ise saldırıların sınırlı hasara yol açtığını ve misilleme hakkını saklı tuttuğunu duyurmuştu. İran Dışişleri Bakanı, bu gelişmelerin ardından uluslararası toplumun dikkatini çekmek ve olası bir tırmanışı önlemek için kilit müttefiklerle istişarelerde bulunuyor. Arakçi, İngiltere Dışişleri Bakanı James Cleverly ile yaptığı görüşmede, İsrail'in eylemlerinin bölgesel barışı tehdit ettiğini vurgularken, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yaptığı görüşmede ise Ankara'nın arabuluculuk rolüne atıfta bulunarak gerilimin düşürülmesi için Türkiye'nin desteğini talep etti. Pakistan Dışişleri Bakanı Bilawal Bhutto Zerdari ile görüşmesinde ise İslam ülkelerinin ortak tavır alması gerektiğini dile getirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran'ın bu diplomatik hamlesi, hem Batılı ülkelerle hem de bölgesel ortaklarıyla koordinasyon içinde olduğunu göstermesi açısından önem taşıyor. İngiltere, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri konusunda geleneksel olarak sert bir tutum sergilese de, Tahran'ın Londra ile doğrudan temas kurması, İsrail-İran gerginliğinde Batı'nın arabuluculuk potansiyeline işaret ediyor. Türkiye ise hem NATO üyesi olması hem de İran'la iyi ilişkileri sayesinde iki taraf arasında denge kurabilecek bir konumda. Pakistan ise İran'ın nükleer alandaki en önemli müttefiklerinden biri olarak görülüyor. Bu görüşmeler, Körfez ülkeleri ve Suudi Arabistan'ın da dahil olduğu daha geniş bir bölgesel diyalogun parçası olabilir. ABD ve Avrupa Birliği'nin çatışmanın yayılmasını önlemek için çaba sarf ettiği bir dönemde, İran'ın bu ülkelerle yaptığı istişareler, uluslararası toplumun kriz yönetimi mekanizmalarını harekete geçirme girişimi olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran-İsrail gerginliğinde doğrudan bir taraf olmasa da, bölgesel istikrarın bozulması halinde en fazla etkilenecek ülkelerden biridir. İran'la güney sınırını paylaşan Türkiye, enerji ithalatında da Tahran'a bağımlıdır. Ankara, hem NATO müttefiki hem de İran'la dostane ilişkileri nedeniyle arabuluculuk rolü üstlenebilir. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın İranlı mevkidaşıyla yaptığı görüşme, Türkiye'nin kriz diplomasisinde aktif bir rol oynama arzusunu gösteriyor. Ekonomik olarak ise, olası bir çatışma Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir ve turizm sektörünü olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin gerilimin düşürülmesi yönündeki diplomatik çabaları, kendi ulusal çıkarları açısından da kritik öneme sahiptir.
