ABD'nin İran'ın kıyı radar istasyonlarını vurmasına misilleme olarak İran, Cumartesi günü Bahreyn ve Kuveyt'e balistik füzeler ve insansız hava araçları fırlattı. Bu karşılıklı saldırılar, kırılgan ateşkesi daha da zorlarken, bölgedeki tansiyonu tehlikeli bir noktaya taşıdı. ABD Donanması'nın Beşinci Filosu'na ev sahipliği yapan Bahreyn, saldırıları kınayarak uluslararası topluma acil müdahale çağrısı yaptı.
Gelişmenin arka planı
Saldırılar, ABD'nin Basra Körfezi'ndeki İran radar mevzilerine düzenlediği hava harekâtının hemen ardından geldi. Pentagon yetkilileri, operasyonun İran'ın deniz ticaret yollarını tehdit eden gözetleme kabiliyetlerini etkisiz hale getirmek amacıyla yapıldığını açıkladı. İran ise bu hamleyi egemenliğine açık bir saldırı olarak nitelendirdi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, füzelerin Bahreyn ve Kuveyt'teki askeri hedeflere yöneltildiği belirtildi. Kuveyt, saldırıların hava savunma sistemleri tarafından büyük ölçüde püskürtüldüğünü, ancak bazı hedeflerin isabet aldığını duyurdu. Bahreyn ise saldırılarda sivil kayıp yaşanmadığını, ancak askeri üslerde hasar oluştuğunu bildirdi.
Bu gelişmeler, İran ile ABD arasında yıllardır süren gerilimin en ciddi askeri çatışmalarından biri olarak kayıtlara geçti. İki ülke arasındaki nükleer müzakereler durma noktasına gelirken, dolaylı çatışmalar Suriye, Yemen ve Irak'ta da devam ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın Bahreyn ve Kuveyt'i hedef alması, Körfez ülkeleri arasında ciddi endişe yarattı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Kuveyt'e destek mesajı gönderirken, İran'ın eylemlerini 'kabul edilemez' olarak nitelendirdi. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, 'Körfez bölgesinin istikrarını tehdit eden her türlü saldırganlığa karşı ortak savunma mekanizmalarının devreye sokulacağını' duyurdu.
ABD Başkanı, saldırıların ardından yaptığı açıklamada, 'İran'ın barışçıl komşularına yönelik bu haksız saldırılarını şiddetle kınıyorum. ABD, müttefiklerinin yanında durmaya devam edecektir' ifadelerini kullandı. Beyaz Saray, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin acil toplantıya çağrılması için girişim başlattı.
Avrupa Birliği ise taraflara itidal çağrısı yaparken, Almanya ve Fransa diplomatik çözüm için arabulucu rollerini teklif etti. Rusya ve Çin ise krizin diyaloğa yönlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarının krizi tırmandırdığını savundu.
Uluslararası Enerji Ajansı ise bölgedeki gerilimin petrol fiyatlarını 10 doların üzerinde artırdığına dikkat çekerek, küresel ekonominin bu tür şoklara karşı hazırlıklı olması gerektiği uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-Körfez arasındaki bu gerilim, Türkiye'nin bölgedeki stratejik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Ankara, hem İran'la komşu ve enerji ortağı, hem de Katar ve Suudi Arabistan gibi Körfez ülkeleriyle ticari ve diplomatik ilişkileri geliştirmeye çalışan bir denge siyaseti yürütüyor. Çatışmanın tırmanması, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini ve Katar üzerinden Körfez'e açılım politikasını riske atabilir. Öte yandan, Türkiye'nin arabuluculuk girişimleri krizde kendine alan açabilir. Ancak aşırı gerilim, Ankara'nın bölgedeki askeri üslerini ve ticaret hatlarını da tehdit edebileceğinden, krizin yatıştırılması Türkiye'nin öncelikli çıkarıdır.
