Birleşik Krallık'ta finansal dolandırıcılık mağdurlarının uğradığı kayıp, 2025 yılında son dört yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Resmi verilere göre, tüketicilerin banka hesaplarından çalınan veya sahte yatırım planlarıyla kandırıldığı toplam miktar, 2024'e göre yüzde 20 artarak 1,2 milyar sterlinin üzerine çıktı. Bu artış, özellikle çevrimiçi bankacılık ve ödeme sistemlerindeki güvenlik açıklarının yanı sıra, teknoloji devlerinin sosyal medya platformlarında yayılan dolandırıcılık içeriklerine karşı yetersiz önlemler almasına bağlanıyor. İngiltere Bankalar Birliği (UK Finance) tarafından yayımlanan rapor, dolandırıcılık vakalarının yüzde 70'inin dijital kanallar üzerinden gerçekleştiğini ve kurbanların çoğunlukla 18-35 yaş arası genç yetişkinler olduğunu ortaya koydu.
Bankalar ve teknoloji şirketleri arasındaki gerilim tırmanıyor
Rakamlar, bankaların hükümet üzerindeki baskısını artırmasına yol açtı. Bankacılık sektörü, teknoloji şirketlerinin (Meta, Google, TikTok gibi) platformlarında yayılan sahte reklamlar ve dolandırıcılık içeriklerine karşı daha sert önlemler alması gerektiğini savunuyor. Şu anda, dolandırıcılık mağdurlarının kayıplarının bir kısmı bankalar tarafından tazmin edilirken, teknoloji şirketleri herhangi bir yasal sorumluluk taşımıyor. İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Dijital çağda dolandırıcılık, ulusal güvenlik sorunu haline geldi. Teknoloji platformlarının bu suçları önleme konusunda daha fazla sorumluluk alması şart" dedi.
Hükümet, geçtiğimiz yıl çıkarılan Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında teknoloji şirketlerine yeni yükümlülükler getirmişti. Ancak bankalar, yasanın yeterince caydırıcı olmadığını ve uygulamanın zayıf kaldığını belirtiyor. Birleşik Krallık Hazinesi, bu yıl sonuna kadar dolandırıcılıkla mücadele için yeni bir yasa tasarısı sunmayı planlıyor. Tasarının, teknoloji şirketlerine dolandırıcılık içeriklerini kaldırma ve mağdurları tazmin etme zorunluluğu getirmesi bekleniyor.
Küresel boyut: Benzer sorunlar diğer ülkelerde de yaşanıyor
Finansal dolandırıcılık, yalnızca İngiltere'nin değil, birçok gelişmiş ülkenin karşı karşıya olduğu büyüyen bir tehdit. Avrupa Birliği'nde 2024 yılında dolandırıcılık kaynaklı kayıpların 3 milyar avroyu aştığı tahmin ediliyor. ABD'de ise Federal Ticaret Komisyonu (FTC), 2025'in ilk çeyreğinde tüketici şikayetlerinin yüzde 30 arttığını bildirdi. Uzmanlar, yapay zeka teknolojilerinin dolandırıcılar tarafından giderek daha fazla kullanıldığına dikkat çekiyor. Deepfake ses ve görüntü kayıtları, sahte banka çağrıları ve kimlik avı saldırıları, geleneksel güvenlik önlemlerini aşmak için kullanılıyor. Bu durum, uluslararası işbirliğinin önemini artırıyor. İngiltere ve AB, dolandırıcılıkla mücadelede ortak veri paylaşımı ve düzenleme uyumu konusunda görüşmeler yürütüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki bu gelişme, Türkiye için de önemli dersler barındırıyor. Türkiye'de de son yıllarda dijital bankacılık ve çevrimiçi ödemelerin yaygınlaşmasıyla birlikte finansal dolandırıcılık vakaları artış gösterdi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 2024 yılında Türkiye'de dolandırıcılık mağdurlarının kaybı 2 milyar lirayı aştı. Türk bankaları, İngiltere'deki gibi teknoloji şirketlerine karşı yasal düzenleme talebinde bulunuyor. Ancak Türkiye'de Çevrimiçi Güvenlik Yasası henüz yürürlükte olmadığından, mağdurların korunması daha zor. Bu haber, Türkiye'deki düzenleyicilere, teknoloji platformlarının sorumluluğunu artıracak adımları hızlandırma çağrısı niteliği taşıyor. Ayrıca, Türkiye'nin AB ile uyum sürecinde benzer düzenlemeleri hayata geçirmesi, hem yerel mağdurları koruyacak hem de uluslararası standartlarla uyumu sağlayacaktır.
