İngiltere, işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrail yerleşimlerine yaptırım uygulamaya hazırlanıyor. Uzun süredir İsrail'in müttefiki olan Londra, uluslararası hukuka göre yasadışı kabul edilen yerleşim yerlerinin genişletilmesine yönelik planları kınadı. İngiliz hükümeti, yerleşim faaliyetlerine karışan kişi ve kuruluşlara yönelik yaptırımların yakında yürürlüğe girebileceği sinyalini verdi.
Yerleşim Genişletme Planları ve Uluslararası Tepkiler
İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşimleri genişletme planları, uluslararası toplumun uzun süredir eleştirdiği bir konu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararı, İsrail'in 1967'den bu yana işgal ettiği topraklardaki yerleşim faaliyetlerini uluslararası hukuka aykırı olarak tanımlıyor. ABD yönetimi de son dönemde yerleşim karşıtı açıklamalar yapmış, ancak somut yaptırım adımları konusunda temkinli davranmıştı.
İngiltere'nin olası yaptırım kararı, İsrail'e yönelik uluslararası baskının arttığı bir döneme denk geliyor. Avrupa Birliği daha önce yerleşimci şiddetine karışan kişilere yaptırım uygulamıştı. İngiltere'nin de benzer bir adım atması, Batılı müttefikler arasında İsrail politikalarına yönelik artan rahatsızlığın bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
İngiliz Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Yerleşimlerin genişletilmesi barış sürecine zarar veriyor ve iki devletli çözümü tehlikeye atıyor" denildi. Açıklamada, İngiltere'nin uluslararası hukuka bağlılığının altı çizildi ve yerleşim faaliyetlerine karışanlara yönelik yaptırımların masada olduğu belirtildi.
İngiltere-İsrail İlişkileri ve Bölgesel Dengeler
İngiltere, tarihsel olarak İsrail'in en yakın müttefiklerinden biri olmuştur. Ancak son yıllarda, özellikle Filistin topraklarındaki yerleşim faaliyetleri ve insan hakları ihlalleri konusunda Londra'nın tutumunda bir sertleşme gözlemleniyor. İngiltere Başbakanı, geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamada, "İsrail'in güvenliği bizim için öncelikli, ancak uluslararası hukuka saygı da esastır" ifadelerini kullanmıştı.
İsrail hükümeti ise yerleşim planlarını savunmaya devam ediyor. İsrailli yetkililer, yerleşimlerin "Yahudi halkının tarihi vatanındaki doğal büyüme" olduğunu iddia ediyor ve dış müdahaleleri reddediyor. İsrail Dışişleri Bakanlığı, İngiltere'nin olası yaptırım kararının "kabul edilemez" olduğunu ve ikili ilişkilere zarar vereceğini belirtti. Ancak İngiliz basınına konuşan diplomatik kaynaklar, yaptırımların sembolik düzeyde kalacağını ve doğrudan İsrail hükümetini hedef almayacağını öne sürüyor.
Uzmanlar, İngiltere'nin yaptırım kararının Avrupa'daki diğer ülkeler üzerinde de etkili olabileceğini belirtiyor. Fransa, İspanya ve Belçika gibi ülkelerin de benzer adımlar atabileceği konuşuluyor. ABD ise İsrail'e yönelik yaptırımlar konusunda daha temkinli bir tutum sergiliyor; Kongre'deki bazı kanatlar yaptırım çağrısı yapsa da Beyaz Saray, İsrail ile diyalog kanallarını açık tutmayı tercih ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin meselesinde uzun süredir İsrail'in yerleşim faaliyetlerini uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendiriyor ve iki devletli çözümü savunuyor. İngiltere'nin yaptırım hazırlığı, Batılı ülkelerin İsrail politikalarına yönelik tutumunda bir değişim sinyali olarak Ankara tarafından dikkatle izleniyor. Türkiye, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Birleşmiş Milletler platformlarında yerleşim karşıtı girişimleri destekliyor. İngiltere'nin adımı, Türkiye'nin uluslararası alandaki pozisyonunu güçlendirebilir ve Avrupa'da benzer yaptırımların önünü açabilir. Ayrıca, Türkiye-İngiltere ilişkilerinde Filistin konusu yeni bir diyalog alanı yaratabilir. Ancak yaptırımların sembolik kalması halinde etkisi sınırlı olacaktır.
