İsrail, Doğu Kudüs'te bulunan İngiliz Konsolosluğu'na 30 gün içinde kapatılması talimatını verdi. İsrailli bir yetkili ve konuya yakın iki kaynağa göre, konsoloslukta görevli diplomatların akreditasyonları da bu süre sonunda iptal edilecek. Karar, İngiltere'nin Filistin devletini resmen tanımasının ardından geldi. Reuters'a konuşan kaynaklar, İsrail Dışişleri Bakanlığı'nın İngiliz tarafına sözlü nota gönderdiğini belirtti.
İngiltere'nin Filistin Devletini Tanıması ve İsrail'in Tepkisi
İngiltere, geçtiğimiz hafta Filistin devletini tanıdığını açıklamıştı. Bu karar, İsrail yönetimi tarafından sert bir şekilde eleştirilmişti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, kararı "terörizme ödül" olarak nitelendirmiş ve İngiltere'nin tutumunun barış sürecine zarar vereceğini savunmuştu. İsrail Dışişleri Bakanı Israel Katz ise İngiliz mevkidaşı David Lammy'ye gönderdiği mektupta, bu adımın iki ülke ilişkilerinde ciddi sonuçlar doğuracağı uyarısında bulunmuştu.
İsrail'in Doğu Kudüs'teki İngiliz Konsolosluğu, 1948'den bu yana faaliyet gösteriyor ve Filistin topraklarıyla ilişkileri yürüten bir diplomatik misyon olarak biliniyor. Konsolosluk, aynı zamanda İngiltere'nin Filistin Yönetimi nezdindeki temsilciliği işlevini görüyordu. İsrail, 1967'de Doğu Kudüs'ü işgal etmiş ve bu bölgeyi kendi başkentinin bir parçası olarak görüyor. Uluslararası toplum ise Doğu Kudüs'ü işgal altındaki Filistin toprağı olarak kabul ediyor.
Diplomatik Krizin Arka Planı ve Olası Sonuçları
İsrail'in bu hamlesi, İngiltere ile İsrail arasında son yıllarda artan gerilimin bir parçası. İngiltere, Gazze'deki insani kriz ve yerleşim faaliyetleri konusunda İsrail'e yönelik eleştirilerini sıklaştırmıştı. Ayrıca İngiltere, bazı silah ihracat lisanslarını askıya almış ve İsrail'e yönelik yaptırım çağrılarını desteklemişti. İsrail ise bu tutumları "düşmanca" olarak değerlendiriyor.
Konsolosluğun kapatılması, iki ülke arasındaki diplomatik kanalların daralması anlamına geliyor. İngiltere'nin Filistin ile olan ilişkilerini yürütecek bir temsilcilikten yoksun kalması, bölgedeki insani yardım ve siyasi diyalog çabalarını zorlaştırabilir. İsrail, muhtemelen İngiltere'yi Filistin devletini tanıma kararından vazgeçirmeye çalışıyor; ancak İngiliz hükümeti geri adım atmayacağını ima etmişti.
Uluslararası hukuk açısından, İsrail'in Doğu Kudüs'te bir yabancı konsolosluğu kapatma yetkisi tartışmalı. Zira Doğu Kudüs, uluslararası hukuka göre işgal altında ve İsrail'in burada egemenlik hakkı bulunmuyor. İngiltere, konsolosluğun statüsünün 1948'den bu yana kabul edildiğini ve İsrail'in bu kararının hukuki dayanağı olmadığını savunabilir. Ancak pratikte İsrail, bölgedeki fiili kontrolü nedeniyle bu tür adımlar atabiliyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İsrail'in bu hamlesi, diğer ülkelerin Filistin'i tanıma kararlarına karşı bir caydırıcılık mesajı olarak yorumlanıyor. Son aylarda İspanya, İrlanda, Norveç ve Slovenya gibi ülkeler Filistin'i tanımıştı. İsrail, bu ülkelere de benzer yaptırımlar uygulayabilir. Özellikle Avrupa Birliği üyesi ülkelerle ilişkilerde yeni bir gerilim dalgası bekleniyor.
ABD yönetimi ise İsrail'in bu adımını henüz resmi olarak değerlendirmedi. Ancak Washington'un, müttefiki İngiltere'ye yönelik bu tür bir hamleye sessiz kalması zor görünüyor. Beyaz Saray, İsrail'e itidal çağrısı yapabilir. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, konuyla ilgili olarak "İsrail'in bu kararı kabul edilemez, müttefiklerimize yönelik baskılar kabul edilemez" açıklamasında bulunabilir. İngiliz Dışişleri Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Orta Doğu'da tansiyonun yüksek olduğu bir dönemde, bu gelişme bölgesel istikrarsızlığı daha da artırabilir. İsrail'in diplomatik misillemeleri, Filistin yanlısı ülkelerle ilişkileri daha da kötüleştirebilir. Ayrıca, Kudüs'ün statüsü konusundaki tartışmalar yeniden alevlenebilir. İngiltere'nin konsolosluğu kapatması, diğer ülkelerin de benzer adımlar atmasına yol açabilir; zira birçok ülke Doğu Kudüs'te temsilcilik bulunduruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasını uzun yıllardır destekliyor ve Doğu Kudüs'ün Filistin devletinin başkenti olması gerektiğini savunuyor. İsrail'in İngiliz Konsolosluğu'nu kapatma kararı, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik temsilcilikleri için de bir uyarı niteliğinde. Türkiye'nin Kudüs'teki başkonsolosluğu, İsrail tarafından benzer bir baskıyla karşılaşabilir. Ayrıca bu gelişme, Türkiye'nin Filistin'i tanıyan ülkelerle dayanışma içinde hareket etmesi gerektiğini gösteriyor. Ankara, İsrail'in bu tür adımlarını kınayarak uluslararası platformlarda gündeme taşıyabilir. Bölgesel istikrarın bozulması, Türkiye'nin güvenlik ve ekonomi çıkarlarını da olumsuz etkileyebilir.
