Washington, Kanada ile ticaret savaşını derinleştirerek komşu ve uzun süreli müttefikinden süt ürünleri, alkollü içeceklerin büyük bölümü ve motosiklet ithalatını yasaklama kararı aldı. Beyaz Saray'dan Salı günü yapılan açıklamaya göre yasak üç hafta içinde yürürlüğe girecek. Karar, Kanada'nın ABD'ye yönelik 20 milyar dolar değerinde misilleme tarifeleri uygulamasının ardından geldi. Ayrıca ABD, bazı Kanada ürünlerine yüzde 50 oranında gümrük tarifesi uygulayacağını duyurdu. İki ülke arasındaki ticaret gerilimi, son yılların en yüksek seviyesine ulaşmış durumda.
Ticaret Savaşının Arka Planı
ABD ile Kanada arasındaki ticari gerilim, özellikle süt ürünleri ve kereste gibi sektörlerdeki anlaşmazlıklarla son aylarda tırmanmıştı. Kanada, ABD'nin çelik ve alüminyum ithalatına getirdiği ek vergilere yanıt olarak 20 milyar dolarlık misilleme paketini devreye sokmuştu. Washington yönetimi ise bu adımı "haksız ticari uygulamalar" olarak nitelendirerek yeni yasak ve tarifelerle karşılık verdi. Beyaz Saray açıklamasında, Kanada'nın ABD ürünlerine yönelik ayrımcı politikalarının kabul edilemez olduğu vurgulandı. Ticaret uzmanları, iki ülke arasındaki bu karşılıklı adımların Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması'nın (USMCA) ruhuna aykırı olduğunu belirtiyor.
Yasak kapsamına giren ürünler arasında Kanada'nın en önemli ihracat kalemlerinden biri olan süt ve süt ürünleri, viski ve bira gibi alkollü içeceklerin büyük kısmı ile motosikletler yer alıyor. Kanada, ABD'ye her yıl milyarlarca dolar değerinde bu ürünleri ihraç ediyor. Özellikle süt ürünleri, Kanada'nın tarım sektöründe hayati bir yere sahip. Motosiklet ihracatı ise ülkenin orta ölçekli sanayi üretiminde önemli bir paya sahip. Yasağın üç hafta içinde yürürlüğe girecek olması, Kanadalı üreticilere son bir hazırlık süresi tanıyor, ancak sektör temsilcileri kararın binlerce işi tehdit ettiğini söylüyor.
ABD'nin bazı ürünlere yüzde 50 oranında gümrük tarifesi uygulama kararı ise yasaktan farklı olarak belirli kalemleri kapsıyor. Hangi ürünlerin bu yüksek tarifeye tabi olacağı henüz netleşmedi. Ancak Beyaz Saray yetkilileri, "Kanada'nın haksız tarifelerine karşı orantılı bir yanıt" verildiğini savunuyor. Kanada hükümeti ise kararı "ekonomik saldırı" olarak nitelendirerek, Dünya Ticaret Örgütü nezdinde girişimlerde bulunacağını açıkladı. Ottawa yönetimi ayrıca ABD'ye yönelik yeni misilleme seçeneklerini değerlendiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-Kanada ticaret savaşı, sadece iki ülkeyi değil, tüm Kuzey Amerika ekonomisini ve küresel tedarik zincirlerini yakından ilgilendiriyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi yılda 700 milyar doları aşıyor. Bu hacmin önemli bir kısmı otomotiv, enerji, tarım ve imalat sanayinden oluşuyor. Son yasak ve tarifeler, özellikle sınır bölgelerindeki işletmeleri olumsuz etkileyecek. Kanada'nın en büyük ticaret ortağı olan ABD ile yaşanan bu kriz, Kanada ekonomisinde resesyon riskini artırabilir. Öte yandan ABD'li tüketiciler de süt ürünleri ve alkollü içecek fiyatlarında artışla karşılaşabilir.
Uzmanlar, bu gelişmenin ABD'nin diğer müttefikleriyle olan ticari ilişkilerine de örnek teşkil edebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Avrupa Birliği ve Meksika, benzer adımlarla karşılaşabileceklerini değerlendiriyor. Küresel ticaretin daralma riski, Dünya Ticaret Örgütü'nün son raporlarında da vurgulanmıştı. ABD'nin korumacı politikaları, serbest ticaret düzenini sorgulatıyor. Çin ile yaşanan teknoloji ve ticaret savaşı da göz önüne alındığında, dünyanın en büyük ekonomisinin çok cepheli bir ticaret savaşına girdiği yorumları yapılıyor.
Kanada ise alternatif pazarlar arayışını hızlandırmış durumda. Avrupa ve Asya ülkeleriyle yeni ticaret anlaşmaları gündemde. Ancak coğrafi yakınlık ve entegre tedarik zincirleri nedeniyle ABD'nin yerini doldurmak kolay görünmüyor. Kanada Başbakanı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada "Kanada'nın egemenliğine ve ekonomik çıkarlarına yönelik her türlü saldırıya karşı duracağız" ifadelerini kullandı. ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Kanada uzun yıllar ABD'yi sömürdü, artık bitti" dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, doğrudan Türkiye'yi hedef almasa da küresel ticaret düzenindeki kırılganlığı artırıyor. Türkiye, ihracatının önemli bir kısmını ABD ve AB pazarına yapıyor. ABD'nin korumacı adımları, Türk çelik ve tekstil ürünlerine yönelik benzer tarifelerin habercisi olabilir. Ayrıca Kanada'nın alternatif pazar arayışı, Türkiye ile ticari iş birliği fırsatları doğurabilir. Ancak küresel tedarik zincirlerindeki aksamalar, enerji ve emtia fiyatları üzerinden Türkiye'nin enflasyonla mücadelesini zorlaştırabilir. Ankara, denge politikası izleyerek hem ABD hem Kanada ile ilişkilerini korumaya çalışacaktır.
