Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) üye devletleri, Başsavcı Kerim Han'a yönelik cinsel taciz ve usulsüzlük iddialarını içeren bir soruşturma başlatılması talebini 24 Temmuz Çarşamba günü New York'ta oylamaya hazırlanıyor. Middle East Eye'ın ulaştığı özel bilgilere göre, en az 70 ülke bu oylamaya katılacak. Oylamanın ardından Han'a yönelik bağımsız bir soruşturma başlatılıp başlatılmayacağına karar verilecek. Bu, ICC tarihinde bir başsavcı hakkında yapılacak ilk soruşturma oylaması olması açısından büyük önem taşıyor.
Gelişmenin arka planı
Kerim Han, özellikle Gazze'deki savaş kapsamında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Hamas liderleri hakkında tutuklama emri çıkarmasıyla tanınıyor. Han, 2021'de ICC başsavcısı olarak atanmış ve daha önce Afganistan, Ukrayna ve Myanmar gibi ülkelerdeki savaş suçları soruşturmalarını yürütmüştü. Ancak geçtiğimiz aylarda Han hakkında ciddi iddialar ortaya atıldı. İddialar arasında bir kadın çalışana yönelik cinsel taciz ve mahkeme fonlarını usulsüz kullanma gibi suçlamalar yer alıyor.
İddiaların ardından ICC'nin iç denetim birimi bir ön inceleme başlattı, ancak Han'ın bu süreci etkilemeye çalıştığı yönünde bilgiler sızdı. Filistin ve Ürdün öncülüğündeki bir grup ülke, konunun tüm üye devletlerin katılımıyla ele alınması için çağrı yaptı. Bu çağrıya en az 50 ülke destek verdi. Oylama, ICC üyesi 124 ülkeden oluşan Asamble'nin New York'taki genel merkezinde yapılacak.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, uluslararası ceza hukuku ve ICC'nin geleceği açısından kritik bir sınav niteliği taşıyor. Eğer soruşturma onaylanırsa, ICC'nin bağımsızlığı ve hesap verebilirliği konusunda önemli bir örnek teşkil edecek. Ancak bazı uzmanlar, bu sürecin siyasi amaçlarla kullanıldığına dikkat çekiyor. Özellikle Han'ın İsrail'e yönelik tutuklama emri kararı, ABD ve İsrail tarafından sert şekilde eleştirilmişti. ABD, ICC'ye yönelik yaptırımları gündeme getirmişti. Bu nedenle, Han hakkındaki soruşturma talebinin arkasında İsrail yanlısı lobilerin olduğu yönünde iddialar da bulunuyor.
Öte yandan, Filistin ve diğer Arap ülkeleri, Han'ın soruşturulmasının Filistin davasına zarar vereceğini savunuyor. Çünkü Han, Gazze'deki savaş suçları soruşturmasını yürüten isim konumunda. Bu soruşturmanın akıbeti, Filistinlilerin uluslararası adalet arayışında bir dönüm noktası olabilir. Oylama sonucu, sadece Han'ın kariyerini değil, ICC'nin gelecekteki duruşunu da etkileyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ICC'nin kurucu üyeleri arasında yer almamasına rağmen, mahkemenin kararlarını yakından takip ediyor. Özellikle Filistin sorunu ve Gazze savaşı bağlamında, ICC'nin İsrail yöneticileri hakkında başlattığı süreç Türkiye tarafından destekleniyor. Ancak Başsavcı Han'a yönelik soruşturma, bu süreci baltalayabilir. Türkiye, Filistin davasının uluslararası alanda meşruiyet kazanması için ICC'nin önemli bir araç olduğunu düşünüyor. Bu nedenle, oylamanın sonucu Türkiye'nin dış politika ajandasını doğrudan etkileyecek. Eğer soruşturma onaylanırsa, İsrail aleyhindeki davaların zayıflaması muhtemel. Bu durum, Türkiye'nin Filistin'e verdiği desteğin etkisini azaltabilir. Ayrıca, Türkiye'nin ICC ile iş birliği yapma potansiyeli de göz önünde bulundurulduğunda, Han'ın durumu Türkiye açısından yakından izlenmesi gereken bir gelişme.
