İran'ın başkenti Tahran'da, Pazartesi günü düzenlenen cenaze töreninde yüz binlerce kişi, yaklaşık kırk yıl boyunca İslam Cumhuriyeti'ni yöneten dini lider Ayetullah Ali Hamaney'i son yolculuğuna uğurladı. 17 Nisan 2025'te 86 yaşında hayatını kaybeden Hamaney'in cenazesi, başkent meydanlarında adeta bir deniz oluşturan yaslı kalabalık arasında omuzlarda taşındı. FRANCE 24 muhabiri, ülkenin dört bir yanından gelen ve siyah kıyafetler giymiş yaslılarla konuştu; kalabalık, Hamaney'in yönetim anlayışını, direniş vurgusunu ve kişisel özelliklerini öne çıkardı.
Dini Liderin Ardından Ülke Çapında Yas
Ayetullah Ali Hamaney, 1979 İslam Devrimi'nden sonra 1981'de cumhurbaşkanı, 1989'da ise dini lider oldu. Yaklaşık kırk yıl süren liderliği boyunca İran'ı Batı ile gergin ilişkiler, nükleer program tartışmaları ve bölgesel çatışmaların ortasında yönetti. Cenaze töreni, yönetiminin son yıllarındaki ekonomik sıkıntılara ve toplumsal protestolara rağmen, hala geniş bir destek tabanına sahip olduğunu gösterdi. Birçok yaslı, ‘direnişi’, ‘sözlerinin ağırlığını’ ve ‘karakterini’ vurgularken, Hamaney'in İran'ın bağımsızlığını ve İslami kimliğini koruma mücadelesindeki rolünü övdü.
Tahran'daki törende, Hamaney'in naaşı önce Üniversite Meydanı'na getirildi, ardından Azadi Meydanı'na götürüldü. Cenaze namazı, yerine geçmesi beklenen yeni dini lider tarafından kılındı. Güvenlik güçleri yoğun önlem alırken, törenler sırasında herhangi bir olay yaşanmadı. Birçok kişi, gözyaşları içinde Hamaney'in fotoğraflarını taşıdı ve sloganlar attı.
Bölgesel Etkiler ve Halefiyet Süreci
Hamaney'in ölümü, yalnızca İran için değil, tüm Ortadoğu için bir dönüm noktası. Onun halefi, İran'ın nükleer müzakarelerindeki tutumundan Hizbullah, Husiler ve Suriye'deki vekil güçlerle ilişkisine kadar birçok konuda belirleyici olacak. Yeni dini liderin, Hamaney'in ‘Direniş Ekseni’ politikasını sürdürmesi bekleniyor, ancak yaptırımlar altındaki ekonominin yarattığı baskı ve toplumsal talepler, rota değişikliğine zorlayabilir. Analistler, halef seçiminin Uzmanlar Meclisi içinde gizli yürütüldüğünü ve sonucun önümüzdeki günlerde açıklanacağını belirtiyor. Hamaney'in ölümü, aynı zamanda İran'ın bölgesel nüfuzunu ve ABD ile İsrail'e karşı caydırıcılığını da test edecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hamaney'in ölümü, Türkiye'nin İran ile olan sınır güvenliği, terörle mücadele ve ekonomik ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcını işaret edebilir. İran'daki istikrar, Türkiye'nin güney sınırları için kritik öneme sahip; halefiyet sürecindeki belirsizlik, PKK ve diğer terör örgütlerinin hareket alanını değiştirebilir. Ekonomik olarak, enerji ithalatında İran'a bağımlı olmayan Türkiye, yeni dönemde Katar ve Azerbaycan ile enerji iş birliğini derinleştirebilir. Ayrıca, İran'ın nükleer programı ve Suudi Arabistan ile bölgesel rekabetinde yaşanacak olası bir yumuşama, Ankara'nın Tahran ve Riyad arasında denge politikasını yeniden şekillendirmesine yol açabilir.
