Yaklaşık 1,5 milyar nüfusa sahip Hindistan, uzun yıllar büyüyen ekonomisini kömürle besledi. Ancak son iki yılda kayda değer bir değişim yaşandı: Yenilenebilir enerji kapasitesindeki hızlı artış, kömür enerjisinin büyümesini durdurdu. Bu gelişme, dünyanın en büyük kömür tüketicilerinden birinde temiz enerji geçişinin hız kazandığını gösteriyor.
Yenilenebilir Enerjide Rekor Artış
Hindistan, 2022 ve 2023 yıllarında güneş ve rüzgar enerjisi kapasitesine rekor düzeyde yatırım yaptı. Ülkenin yenilenebilir enerji kurulu gücü 2024 itibarıyla 180 GW'ı aşarak toplam elektrik üretim kapasitesinin önemli bir bölümünü oluşturdu. Özellikle güneş enerjisi, düşen panel maliyetleri ve hükümetin teşvikleriyle hızla yaygınlaştı. Gujarat, Rajasthan ve Tamil Nadu gibi eyaletler, büyük ölçekli güneş parklarına ev sahipliği yapıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, Hindistan'ın kömürle çalışan termik santrallerden elektrik üretimi son iki yılda neredeyse sabit kaldı. Bu, onlarca yıldır ilk kez kömürün payının artmaması anlamına geliyor. Yenilenebilir kaynaklar, artan elektrik talebinin büyük kısmını karşılayarak kömürün genişlemesini engelledi.
Kömür Hâlâ Baskın Ama Zirve Görünüyor
Hindistan hâlâ elektriğinin yaklaşık %70'ini kömürden üretiyor ve dünyanın en büyük kömür üreticilerinden biri. Ancak yeni kömür santrali projelerinin sayısı azalıyor; birçok plan iptal edildi veya ertelendi. Hükümet, 2030'a kadar 500 GW yenilenebilir kapasite hedefi koydu. Uzmanlar, kömürün zirve noktasına ulaşmak üzere olduğunu, ancak tamamen terk edilmesinin zaman alacağını belirtiyor.
Enerji analistleri, Hindistan'ın başarısının küresel iklim hedefleri açısından kritik olduğunu vurguluyor. Ülke, Çin ve ABD'den sonra en büyük sera gazı emisyon kaynağı. Kömür büyümesinin durması, küresel sıcaklık artışını sınırlama çabalarına önemli katkı sağlayabilir.
Küresel Etkiler ve Zorluklar
Hindistan'ın yenilenebilir enerji hamlesi, gelişmekte olan ülkeler için bir model oluşturuyor. Ancak şebeke altyapısı, depolama kapasitesi ve finansman gibi zorluklar devam ediyor. Kömür madenciliğine bağımlı milyonlarca işçinin geçiş süreci de sosyal ve ekonomik açıdan dikkatle yönetilmeli. Yine de son iki yıldaki veriler, temiz enerjinin kömürü dizginleyebileceğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'ın güneş enerjisindeki başarısı, Türkiye'nin enerji politikası için ilham verici olabilir. Türkiye, güneş ve rüzgar potansiyeli yüksek bir ülke olmasına rağmen, elektrik üretiminde kömürün payı hâlâ yüksek. Hindistan örneği, doğru teşvik ve yatırımlarla yenilenebilirin kömürü sınırlayabileceğini gösteriyor. Ayrıca, küresel kömür talebinin azalması, Türkiye'nin kömür ithalatını ve cari açığını olumlu etkileyebilir. İklim taahhütleri açısından da yenilenebilir enerjiye hız verilmesi, AB ile yeşil mutabakat sürecinde Türkiye'nin elini güçlendirir.
