Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’yi Fransız Rivierası’ndaki Antibes tatil beldesinde ağırlıyor. Görüşme, Meloni’nin ABD Başkanı Donald Trump ile yaşadığı son diplomatik gerginliğin hemen ardından gelirken, iki Avrupa Birliği üyesi ülke arasında savunma ve enerji alanlarında daha derin işbirliğine gidilmesi bekleniyor.
Görüşmenin arka planı: Trump sonrası Avrupa dayanışması
Giorgia Meloni, Trump yönetimiyle ticaret tarifeleri ve NATO harcamaları konusunda sert bir tartışma yaşamıştı. İtalya’nın ABD’ye yönelik eleştirileri, özellikle savunma bütçesi ve Çin’e uygulanan yaptırımlar konusunda derinleşmişti. Meloni, göreve geldiğinden bu yana ABD ile denge siyaseti izlemeye çalışsa da, Trump’ın “Amerika Birinci” politikası Avrupalı müttefikleri rahatsız ediyor.
Macron ise uzun süredir Avrupa’nın stratejik özerkliğini savunan bir lider olarak öne çıkıyor. Fransa, İtalya ile özellikle Akdeniz’deki güvenlik işbirliğini güçlendirmek ve enerji dönüşümünde ortak hareket etmek istiyor. İki ülke, nükleer enerji ve yenilenebilir kaynaklar konusunda farklı yaklaşımlara sahip olsa da, enerji bağımsızlığı hedefinde birleşiyor.
Görüşmede ayrıca Libya ve Sahel bölgesindeki istikrarsızlık, düzensiz göç ve AB’nin savunma fonlarının artırılması gibi konuların da masaya yatırılması planlanıyor. Her iki lider de, ABD’nin Avrupa güvenliğine olan ilgisinin azaldığı bir dönemde, kendi savunma kapasitelerini geliştirme gereği konusunda hemfikir.
Bölgesel ve küresel boyut: Avrupa’da yeni bir eksen mi?
Fransa-İtalya yakınlaşması, Almanya’nın iç siyasi krizle boğuştuğu bir dönemde Avrupa’da güç dengelerini değiştirebilir. Macron, Meloni’yi AB’nin kurumsal yapısına daha fazla entegre etmeye çalışırken, Meloni de Avrupa sahnesinde daha etkili bir konum elde etmek istiyor. Brexit sonrası AB’nin en büyük ikinci ekonomisi olan Fransa ile üçüncü büyük ekonomisi İtalya arasındaki işbirliği, blok içindeki karar alma süreçlerini hızlandırabilir.
Öte yandan, bu görüşme Çin ve Rusya ile ilişkilerde de yeni bir denge arayışının parçası olarak görülüyor. İtalya, Çin’in Kuşak ve Yol projesine ilgi gösteren ülkelerden biri; Fransa ise Çin’e karşı daha temkinli bir duruş sergiliyor. Enerji alanında ise iki ülke, Rus gazına bağımlılığı azaltmak için Akdeniz’deki doğal gaz yataklarının ortak kullanımını ve yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmayı tartışacak.
ABD ile yaşanan gerginlik, Avrupalı liderleri kendi ayakları üzerinde durmaya itiyor. Macron ve Meloni’nin Antibes’te atacağı adımlar, önümüzdeki dönemde Avrupa’nın küresel oyuncu olarak konumunu yeniden tanımlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa ve İtalya arasındaki yakınlaşma, Türkiye’nin Akdeniz’deki çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle Doğu Akdeniz’de enerji kaynaklarının paylaşımı ve Libya’daki nüfuz mücadelesi, bu iki ülkenin ortak tutum alması halinde Türkiye için dezavantaj yaratabilir. Fransa’nın Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile yakın ilişkileri göz önüne alındığında, İtalya’nın bu eksene kayması Türkiye’nin bölgedeki elini zayıflatabilir. Ancak diğer yandan, İtalya’nın ABD ile gerilimi, Ankara’ya AB içinde alternatif ortaklıklar kurma fırsatı da sunabilir. Türkiye’nin kendi savunma sanayii hamleleri ve enerji diplomasisi, bu yeni denklemde daha da kritik hale gelecektir.
