Fransa Parlamentosu, Salı günü yapılması beklenen oylamada 15 yaş altı çocukların sosyal medya platformlarına erişimini yasaklayan bir yasa tasarısını onaylamaya hazırlanıyor. Tasarının kabul edilmesi halinde Fransa, Avrupa Birliği genelinde çocukları dijital ortamda korumaya yönelik bu tür bir düzenlemeyi hayata geçiren ilk ülke olacak. Düzenleme, 15 yaşından küçüklerin ebeveyn izni olmadan TikTok, Instagram, Snapchat ve benzeri platformlara hesap açmasını engellemeyi hedefliyor. Aynı zamanda mevcut hesapların da kapatılmasını zorunlu kılacak yasa, çocukların çevrimiçi güvenliğini artırmayı amaçlayan küresel eğilimin bir parçası olarak dikkat çekiyor.
Yasanın ayrıntıları ve arka planı
Tasarı, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 2017 seçim kampanyasında vaat ettiği dijital koruma önlemlerinin bir uzantısı olarak görülüyor. Yasa kapsamında sosyal medya şirketleri, 15 yaş altı kullanıcıların hesaplarını tespit etmek ve kapatmakla yükümlü olacak. Ayrıca platformlar, kullanıcıların yaşını doğrulamak için güvenilir yöntemler geliştirmek zorunda kalacak. Uymayan şirketlere ağır para cezaları öngörülüyor. Fransa Ulusal Meclisi ve Senato'da geniş destek gören tasarı, özellikle çocukların siber zorbalık, çevrimiçi taciz ve bağımlılık risklerine karşı korunmasını hedefliyor. Milletvekilleri, yasa sayesinde çocukların dijital platformlarda maruz kaldığı zararlı içeriklerin azaltılmasını ve ebeveyn denetiminin güçlendirilmesini amaçlıyor.
Yasa, 2004 tarihli mevcut düzenlemeleri güncelleyerek 15 yaş sınırını getiriyor. Ayrıca 15-18 yaş arası gençler için de ebeveyn izni zorunluluğu olmadan hesap açma hakkı tanıyor. Bu düzenleme, Fransa'nın 2018'de kabul ettiği ve okullarda cep telefonu kullanımını yasaklayan yasanın ardından çocukların dijital güvenliğine yönelik ikinci büyük adımı olarak nitelendiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyutu
Fransa'nın bu hamlesi, Avrupa Birliği genelinde dijital düzenlemelere yönelik artan ilginin bir yansıması. AB, geçtiğimiz yıl Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve Dijital Pazarlar Yasası (DMA) gibi kapsamlı düzenlemeleri yürürlüğe koyarken, çocuk koruma konusu da öncelikli alanlar arasında yer alıyor. İngiltere, 2023'te Çevrimiçi Güvenlik Yasası'nı kabul ederek benzer adımlar atmıştı. Ancak Fransa, yaş sınırı getiren ilk AB üyesi olarak öne çıkıyor. Düzenleme, diğer AB ülkelerine de örnek teşkil edebilir. Öte yandan, teknoloji şirketleri ve bazı sivil toplum kuruluşları, yasanın uygulanabilirliği ve ifade özgürlüğü üzerindeki etkileri konusunda endişelerini dile getiriyor. Özellikle yaş doğrulama mekanizmalarının gizlilik ihlallerine yol açabileceği ve sansür riski taşıdığı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'nın 15 yaş altına sosyal medya yasağı, Türkiye'de de benzer tartışmaları yeniden gündeme getirebilir. Türkiye, özellikle çocukların dijital bağımlılığı ve siber zorbalıkla mücadele kapsamında 2020'de sosyal medya düzenlemelerini sıkılaştırmıştı. Ancak Fransa'daki gibi kapsamlı bir yaş sınırı henüz bulunmuyor. AB'ye uyum süreci ve artan dijital güvenlik kaygıları, Türkiye'yi benzer adımlar atmaya yönlendirebilir. Öte yandan, Türkiye'deki sosyal medya platformlarının çoğu uluslararası şirketler olduğu için, Fransa'daki düzenlemenin küresel etkileri Türkiye pazarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Bu gelişme, Türkiye'nin dijital düzenleme politikalarına yön verecek önemli bir referans noktası olarak değerlendirilebilir.
