Fransa, Avrupa'da bir ilke imza atarak 15 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya kullanımını yasaklayan bir yasa tasarısını kabul etmeye hazırlanıyor. Salı günü yapılması planlanan oylamada, parlamentonun alt ve üst kanatlarının Pazartesi günü uzlaşmaya vardığı metnin onaylanması bekleniyor. Yasa, çocukların ebeveyn izni olmadan sosyal medya platformlarına kaydolmasını engellemeyi hedefliyor. Düzenleme, özellikle TikTok, Instagram, Snapchat gibi platformları kapsıyor. Yasaya uymayan şirketler için ağır para cezaları öngörülüyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un da desteklediği girişim, çocukların dijital dünyadaki güvenliğini artırmayı amaçlıyor.
Gelişmenin arka planı
Yasa tasarısı, ilk olarak 2022 yılında gündeme gelmişti. Tasarı, 15 yaş altındaki kullanıcıların sosyal medya hesapları için ebeveyn onayı alınmasını zorunlu kılıyor. Halihazırda Fransız yasaları, 13 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını ebeveyn iznine bağlıyordu. Yeni düzenleme ile bu yaş sınırı 15'e çıkarılıyor. Ayrıca, 16 yaş altı kullanıcıların da bazı özelliklere erişimi kısıtlanıyor. Tasarı, Fransız Ulusal Meclisi'nde sağ ve sol partilerin geniş desteğini alırken, bazı sivil toplum örgütleri ifade özgürlüğü ve ebeveyn haklarına müdahale endişesiyle eleştiriyor.
Fransa, bu adımla Avrupa'da çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda en katı düzenlemelerden birini hayata geçiriyor. Yasa, aynı zamanda platformların yaş doğrulama sistemlerini güçlendirmesini de şart koşuyor. Şirketler, bu kurala uymamaları halinde küresel cirolarının yüzde 1'ine kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek. Tasarı, özellikle gençler arasında artan siber zorbalık, mahremiyet ihlalleri ve bağımlılık endişelerine karşı bir önlem olarak görülüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Fransa'nın bu girişimi, Avrupa Birliği genelinde benzer düzenlemelerin önünü açabilir. AB üyesi ülkeler, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında çocukların çevrimiçi korunmasına yönelik ortak kurallar belirlemeye çalışıyor. Fransa'nın tek taraflı adımı, diğer ülkeleri de harekete geçirebilir. Özellikle Almanya, İspanya ve İtalya'da benzer yasalar tartışılıyor. Ancak teknoloji şirketleri, bu tür düzenlemelerin uygulanmasının zor olduğunu ve yaş doğrulama sistemlerinin mahremiyet riskleri taşıdığını savunuyor. Küresel ölçekte ise ABD merkezli sosyal medya platformları, farklı ülkelerdeki farklı kurallara uyum sağlamakta zorlanabilecek. Avrupa, bu alanda dünyanın en sıkı düzenlemelerini hayata geçirmeye hazırlanırken, Fransa'nın yasası bir test vakası olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'nın uygulamaya koyduğu bu yasa, Türkiye'de de benzer tartışmaları tetikleyebilir. Türkiye, özellikle genç nüfusun yoğun sosyal medya kullanımı nedeniyle siber zorbalık, kişisel verilerin korunması ve dijital bağımlılık gibi konularda benzer sorunlarla karşı karşıya. Türkiye'de halihazırda 13 yaş altına yönelik sınırlamalar bulunsa da, Fransa'nın yaş sınırını 15'e çıkarması, yeni düzenlemeler için referans olabilir. Ayrıca, AB ile ilişkiler bağlamında, Türkiye'nin Dijital Hizmetler Yasası gibi AB normlarına uyum sürecinde bu tür düzenlemeleri dikkate alması gerekebilir. Ancak Türkiye'nin kendi dijital güvenlik politikaları ve ulusal çıkarları doğrultusunda, farklı bir model izlemesi de mümkün. Küresel trendin bir parçası olarak, Türkiye'nin de çocukların çevrimiçi korunmasına yönelik adımlar atması beklenebilir.
