Fransa Parlamentosu, 15 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya erişimini yasaklayan yasa tasarısını kabul ederek Avrupa Birliği'nde bu alandaki ilk ülke oldu. Salı günü onaylanan yasa, TikTok, Instagram ve Snapchat gibi platformları kapsıyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, yasayı ikinci döneminin amiral gemisi reformu olarak nitelendirirken, uygulamanın sıkı takip edileceğini duyurdu. Yasa kapsamında, sosyal medya şirketleri 15 yaş altı kullanıcıların hesaplarını tespit edip kapatmakla yükümlü olacak; aksi halde ağır para cezaları ile karşı karşıya kalacak.
Gelişmenin arka planı
Fransa'da kabul edilen yasa, çocukların dijital platformlarda maruz kaldığı siber zorbalık, mahremiyet ihlalleri ve bağımlılık risklerine karşı bir önlem olarak hazırlandı. Yasa, ebeveynlerin çocuklarının sosyal medya hesaplarını açmasına izin vermesini de zorlaştırıyor. 15 yaş altı kullanıcıların hesap açabilmesi için ebeveyn onayı gerekecek; ancak 15 yaş altı için bu onay bile yeterli olmayacak. Fransız hükümeti, yasanın çocukları dijital çağın tehlikelerinden korumayı amaçladığını vurgularken, muhalefet ise ifade özgürlüğü ve ebeveyn haklarına müdahale endişelerini dile getirdi.
Yasa, Macron'un son döneminde dijital düzenlemelere verdiği önemi gösteriyor. Fransa, daha önce de çevrimiçi nefret söylemi ve dezenformasyonla mücadele için yasalar çıkarmıştı. Yeni düzenleme, sosyal medya şirketlerinin yaş doğrulama mekanizmalarını güçlendirmesini zorunlu kılıyor; aksi takdirde şirketler, dünya genelindeki cirolarının yüzde 1'ine kadar para cezası ödeyebilecek.
Bölgesel ve küresel boyut
Fransa'nın bu adımı, Avrupa genelinde çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda yeni bir tartışma başlattı. Almanya ve İtalya benzer düzenlemeleri değerlendirirken, Birleşik Krallık da yakın zamanda Çevrimiçi Güvenlik Yasası'nı kabul etmişti. AB düzeyinde ise Dijital Hizmetler Yasası (DSA) çocuk koruma hükümleri içeriyor ancak bu kadar kapsamlı bir yaş sınırı içermiyor. Uzmanlar, Fransa'nın yasasının diğer ülkeler için model oluşturabileceğini belirtiyor. Öte yandan, sosyal medya şirketleri yasanın uygulanabilirliği konusunda endişeli; yaş doğrulama teknolojilerinin yetersizliği ve kullanıcı verilerinin toplanmasının mahremiyet riskleri eleştiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'nın çocukları sosyal medyadan koruma hamlesi, Türkiye'de de benzer tartışmaları alevlendirebilir. Türkiye'de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik net bir yaş sınırı bulunmuyor; ancak son yıllarda dijital bağımlılık ve çevrimiçi riskler artıyor. Türkiye, AB ile dijital düzenlemelerde uyum sürecinde olduğu için, bu tür bir yasağın ileride gündeme gelmesi olası. Ayrıca, Fransa'nın uygulaması, Türkiye'deki aileler ve eğitimciler için bir referans noktası oluşturabilir. Ancak, ifade özgürlüğü ve ebeveyn hakları dengesi, Türkiye'deki siyasi tartışmalarda önemli bir yer tutuyor.
