Fransa, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimini yasaklayan bir yasayı kabul ederek Avrupa'da bu alandaki en sert düzenlemeyi hayata geçirdi. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un öncülük ettiği yasa, TikTok, Instagram ve Snapchat gibi uygulamaları kapsıyor. Fransız Parlamentosu'nda geniş bir destekle kabul edilen yasa, 2024 yılında yürürlüğe girecek. Yasa, sosyal medya şirketlerine 15 yaş altı kullanıcıların hesaplarını kapatma ve yeni hesap açmalarını engelleme yükümlülüğü getiriyor.
Gelişmenin arka planı
Yasa, çocukların sosyal medyada karşılaştığı siber zorbalık, çevrimiçi istismar ve bağımlılık gibi risklere karşı korunması amacıyla hazırlandı. Macron yönetimi, özellikle gençler arasında TikTok'un popülerliğinin artmasıyla birlikte, bu platformların çocukların ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekiyor. Yasaya göre, 15 yaş altı kullanıcılar ebeveyn izni olmadan sosyal medya hesabı açamayacak. Mevcut hesaplar ise kapatılacak. Sosyal medya şirketleri yasaya uymazsa, 50 bin avroya kadar para cezasıyla karşı karşıya kalacak.
Yasanın hazırlık sürecinde, Macron hükümeti çocuk hakları savunucuları ve ebeveyn dernekleriyle iş birliği yaptı. Fransa, daha önce de çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda adımlar atmıştı. 2021'de yürürlüğe giren bir yasayla, sosyal medya platformlarının çocuk kullanıcıların verilerini korumak için ek önlemler alması zorunlu hale getirilmişti. Yeni yasa ise bu alandaki en kapsamlı düzenleme olarak öne çıkıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Fransa'nın bu adımı, diğer Avrupa ülkeleri için de örnek teşkil edebilir. Avrupa Birliği genelinde çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda farklı düzenlemeler bulunuyor. Almanya ve İngiltere gibi ülkeler benzer yasalar üzerinde çalışıyor. AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA), sosyal medya platformlarına çocukların korunması için belirli yükümlülükler getirse de, Fransa'nın uyguladığı yaş sınırı kadar katı değil. Bu durum, Fransa'yı dijital düzenleme konusunda öncü bir ülke haline getiriyor.
Küresel ölçekte, Çin'in 2021'de 18 yaş altı çocukların oyun oynama sürelerini sınırlaması ve ABD'de çocukların çevrimiçi gizliliğini koruyan yasaların güçlendirilmesi gibi benzer eğilimler var. Fransa'nın kararı, sosyal medya şirketlerinin çocuk kullanıcılara yönelik politikalarını yeniden gözden geçirmelerine yol açabilir. TikTok ve diğer platformlar, yasaya uyum sağlamak için yaş doğrulama sistemlerini güçlendirmek zorunda kalacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik benzer düzenlemeler gündeme gelebilir. Türkiye, özellikle son yıllarda dijital bağımlılık ve çevrimiçi güvenlik konularında çeşitli adımlar atıyor. Fransa'nın bu hamlesi, Türkiye'deki politika yapıcılar için bir referans noktası oluşturabilir. Ancak Türkiye'nin AB ile ilişkileri bağlamında, bu tür düzenlemelerin uyum sürecine etkisi sınırlı olacaktır. Küresel olarak, sosyal medya şirketlerinin çocuk koruma politikalarındaki değişim, Türkiye'deki kullanıcıları da etkileyebilir. Türkiye'nin kendi dijital düzenleme ajandası göz önüne alındığında, bu gelişme ileride benzer adımlar atılmasına zemin hazırlayabilir.
