Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Avrupa güvenliğinin yalnızca Avrupa Birliği (AB) çerçevesinde ele alınamayacağını belirterek, Türkiye’nin bu alandaki merkezi konumuna dikkat çekti. Fidan, Avrupa kıtasının güvenlik mimarisinin, AB'nin dar kapsamlı yaklaşımının ötesinde, daha geniş bir NATO işbirliğine dayanması gerektiğini vurguladı. Türk bakan, özellikle son dönemde artan jeopolitik gerilimler ve Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı güvenlik boşluğu karşısında, NATO müttefiklerinin ortak savunma kapasitesini güçlendirmesi gerektiğini ifade etti. Fidan’ın açıklamaları, Avrupa güvenliğinde Türkiye’nin oynadığı kritik rolü yeniden gündeme taşıdı.
Gelişmenin arka planı
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, katıldığı bir güvenlik konferansında yaptığı konuşmada, Avrupa güvenliğinin salt AB üyesi ülkelerin inisiyatifine bırakılmaması gerektiğini söyledi. Fidan, “Avrupa güvenliğini yalnızca AB’ye indirgemek, kıtanın karşı karşıya olduğu tehditleri anlamakta yetersiz kalacaktır. Türkiye, hem NATO’nun güney kanadında hem de Orta Doğu, Kafkasya ve Karadeniz bölgelerinde kritik bir köprü vazifesi görmektedir” dedi. Bakan, Avrupa güvenliğinin sağlanmasında Türkiye’nin üstlendiği rolün göz ardı edilemeyeceğini belirterek, NATO çerçevesinde daha kapsamlı bir savunma işbirliğine gidilmesi çağrısında bulundu. Fidan’ın bu sözleri, özellikle AB’nin son yıllarda kendi savunma yapılanmasını oluşturma çabalarına bir eleştiri olarak yorumlandı. Türkiye uzun süredir AB’nin savunma girişimlerine tam olarak dahil edilmediğini savunuyor.
Fidan, konuşmasında ayrıca terörizmle mücadele, düzensiz göç ve enerji güvenliği gibi konuların da Avrupa güvenliğinin ayrılmaz parçaları olduğunu vurguladı. Türkiye’nin bu alanlarda sahip olduğu tecrübe ve kapasitenin, Avrupa’nın ortak güvenlik çıkarlarına hizmet ettiğini ifade eden Bakan, “Türkiye olmadan Avrupa’nın güvenliğinden söz etmek mümkün değildir” dedi. Fidan, NATO’nun Doğu Avrupa’daki caydırıcılık tedbirlerinin yanı sıra, güney kanadında da benzer bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini savundu. Bu çerçevede, Akdeniz ve Orta Doğu’daki gelişmelerin Avrupa güvenliğini doğrudan etkilediğine dikkat çeken Fidan, Türkiye’nin bu bölgelerdeki istikrar için önemli bir aktör olduğunu hatırlattı.
Bölgesel ve küresel boyut
Fidan’ın açıklamaları, AB’nin savunma ve güvenlik politikalarında yaşanan dönüşüm sürecine denk geldi. AB, Rusya-Ukrayna savaşının ardından savunma harcamalarını artırma ve ortak bir savunma mekanizması oluşturma çabalarını hızlandırdı. Ancak Türkiye gibi NATO’nun önemli üyeleri, AB’nin bu girişimlerinin NATO ile rekabet etmemesi gerektiğini savunuyor. Fidan da konuşmasında, Avrupa güvenliğinin temel taşının NATO olması gerektiğini ve AB’nin savunma çabalarının NATO’yu tamamlayıcı nitelikte olması gerektiğini belirtti. Türk bakan, özellikle Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları ve deniz yetki alanları konusunda yaşanan gerilimlerin, Avrupa güvenliğini tehdit ettiğini söyledi. Fidan, “Doğu Akdeniz’deki istikrar, tüm Avrupa’nın çıkarınadır. Türkiye bu bölgede adil bir çözümden yanadır” dedi.
Fidan ayrıca, İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliği sürecine de değindi. Türkiye’nin bu ülkelerin üyeliğine onay vermesinin, NATO’nun genişlemesi ve Avrupa güvenliği açısından olumlu bir adım olduğunu belirten Fidan, ancak terörle mücadele konusundaki taahhütlerin yerine getirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu bağlamda, Avrupa ülkelerinin PKK ve diğer terör örgütlerine karşı daha sert önlemler alması gerektiğini ifade eden Fidan, “Güvenlik işbirliği yalnızca askeri caydırıcılıkla sınırlı kalmamalı; terörizmle mücadele, sınır güvenliği ve istihbarat paylaşımı gibi alanlarda da derinleştirilmelidir” diye konuştu. Fidan’ın bu sözleri, Türkiye’nin uzun süredir Avrupalı müttefiklerinden talep ettiği işbirliğinin önemini bir kez daha ortaya koydu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fidan’ın bu çıkışı, Türkiye’nin Avrupa güvenlik mimarisindeki konumunu güçlendirme stratejisinin bir yansımasıdır. Türkiye, hem NATO’nun etkin bir üyesi olarak hem de bölgesel krizlerdeki kilit rolüyle Avrupa’nın güvenliğinde vazgeçilmez bir ortak olduğunu göstermektedir. Bu açıklama, AB’nin Türkiye’yi savunma işbirliğinin dışında tutma çabalarına karşı bir uyarı niteliği taşırken, aynı zamanda Türkiye’nin ulusal çıkarlarını koruma kararlılığını da sergilemektedir. Özellikle Doğu Akdeniz’deki enerji tartışmaları ve terörle mücadele konularında Türkiye’nin pozisyonu, Avrupa ülkeleriyle ilişkilerinde belirleyici olmaya devam edecektir. Fidan’ın vurguladığı gibi, Türkiye’nin dahil olmadığı bir Avrupa güvenlik düzeni eksik kalacaktır.
