Gine'de, eski darbe lideri ve şu anki geçici Devlet Başkanı Mamady Doumbouya, aralarında daha önce kendisine yakınlığıyla bilinen üst düzey subayların da bulunduğu 173 askeri, firar gerekçesiyle ordudan ihraç etti. Bu karar, Doumbouya'nın 2021'deki darbenin ardından iktidarını sağlamlaştırma çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. İhraç edilen askerlerin, ordu saflarında disiplinsizlik ve emirlere itaatsizlik gibi suçlarla karşı karşıya olduğu bildirilirken, gelişmeler ülkede siyasi gerilimin arttığı bir döneme denk geldi.
Gelişmenin arka planı
Gine'de Eylül 2021'de Albay Mamady Doumbouya liderliğindeki özel kuvvetler, dönemin Cumhurbaşkanı Alpha Condé'yi devirerek yönetime el koydu. Darbe, uzun süredir devam eden siyasi krizin ve halkın yönetimden duyduğu memnuniyetsizliğin bir sonucu olarak ortaya çıktı. Doumbouya, geçici hükümetin başına geçerek sivil yönetime geçiş sözü verdi; ancak bu süreç defalarca ertelendi ve iktidarını güçlendirmeye yönelik adımlar attığı gözlemlendi.
Son ihraç kararı, Doumbouya'nın kendi saflarında bile muhalefeti bastırma ve ordu içindeki sadakati pekiştirme stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor. İhraç edilen isimler arasında, darbenin ilk günlerinde Doumbouya'nın yanında yer alan bazı üst düzey subayların bulunması dikkat çekiyor. Bu durum, geçici yönetimin içinde yaşanan güç mücadelelerine işaret ediyor. Ordunun, Doumbouya'nın kontrolünden çıkmasını engellemek için atılan bu adımın, askeri kanatta huzursuzluğa yol açabileceği belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Gine'deki bu gelişme, Batı Afrika bölgesinde art arda yaşanan darbelerin ardından geldi. Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki askeri yönetimlerin ardından Gine'deki geçici yönetim de, bölgedeki demokratik gerileme endişelerini artırıyor. Ekonomik Topluluk Devletleri Örgütü (ECOWAS) ve Afrika Birliği, Gine'de sivil yönetime geçiş için takvim belirlenmesi çağrısında bulunmuş, ancak Doumbouya yönetimi bu taleplere somut bir yanıt vermemişti.
Bölgesel istikrarsızlık, küresel güçlerin de dikkatini çekiyor. Özellikle Fransa, eski sömürgesi olan Gine'deki siyasi gelişmeleri yakından izliyor. Rusya'nın bölgedeki nüfuzunu artırma çabaları da göz önüne alındığında, Gine'deki askeri yönetimin uluslararası toplumla ilişkileri daha da karmaşık bir hal alıyor. Gine'nin zengin boksit ve demir cevheri yatakları, ülkeyi küresel madencilik sektöründe önemli bir oyuncu yapıyor; bu da gelişmelerin ekonomik yansımalarını artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gine'deki askeri ihraçlar, Türkiye'nin Afrika politikası açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, bölgedeki istikrarın genel olarak korunması Türkiye'nin çıkarları için önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Afrika'da ekonomik ve diplomatik ilişkilerini genişletiyor; Gine de bu ülkeler arasında yer alıyor. Askeri yönetimin iç istikrarını sağlaması, Türkiye'nin bölgedeki ticari ortaklarıyla ilişkilerinin sürekliliği açısından belirleyici olabilir. Ancak, benzer darbelerin yaşandığı Mali ve Nijer gibi ülkelerde olduğu gibi, geçici yönetimin uluslararası toplumla yaşadığı gerilimler, Türkiye'nin bu ülkelerle yürüttüğü projeleri de etkileyebilir. Türkiye'nin Afrika'daki varlığını sürdürebilmesi için bölgede öngörülebilir bir siyasi ortamın tesis edilmesi kritik önem taşıyor.
