Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Pazar günü Cakarta'da gerçekleştirdikleri ikili görüşmelerde İsrail'in yasa dışı yerleşim genişlemesini şiddetle kınadı. Endonezya'nın resmi haber ajansı Antara'ya göre, iki lider ortak basın toplantısında İsrail'in uluslararası hukuku ihlal eden politikalarına karşı ortak tavır sergiledi. Görüşme, Endonezya'nın başkenti Cakarta'da gerçekleşti ve iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel meseleleri kapsadı.
Görüşmenin arka planı ve liderlerin mesajları
Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto, göreve gelmesinin ardından Orta Doğu ve İslam dünyasıyla ilişkileri güçlendirmeye yönelik adımlar atıyor. Mısır Cumhurbaşkanı es-Sisi'nin Cakarta ziyareti, iki ülke arasında Filistin meselesi başta olmak üzere bölgesel konularda artan işbirliği isteğini yansıtıyor. Antara'nın aktardığına göre, iki lider İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim birimlerini genişletme kararlarını "yasa dışı ve uluslararası hukuka aykırı" olarak nitelendirdi. Es-Sisi'nin, Mısır'ın Filistin davasına verdiği desteği yinelediği ve Gazze'deki insani duruma dikkat çektiği belirtildi. Prabowo ise Endonezya'nın Filistin'in bağımsızlığını tanıma konusundaki kararlılığını vurguladı.
Görüşmede ayrıca iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, savunma sanayii işbirliği ve eğitim alanında ortak projeler ele alındı. Mısır, Orta Doğu'da stratejik bir aktör olarak Endonezya'nın bölgesel açılımında önemli bir ortak olarak öne çıkıyor. Endonezya'nın dünyanın en kalabalık Müslüman ülkesi olması, Cakarta'nın Filistin meselesindeki tutumunu uluslararası platformlarda daha güçlü bir şekilde dile getirmesine olanak tanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail'in yerleşim genişlemesi, uluslararası toplumun uzun süredir eleştirdiği ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına aykırı bir politika. Son dönemde İsrail hükümetinin Batı Şeria'da yeni yerleşim birimleri onaylaması, Filistinlilerin topraklarına el konulması ve yerinden edilme riskini artırıyor. Endonezya ve Mısır gibi önemli Müslüman ülkelerin liderlerinin bu konuyu ikili görüşmelerinde öncelikli gündem maddesi yapması, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) çerçevesinde ortak bir tepkinin oluşmasına katkı sağlayabilir. Mısır, İsrail ile diplomatik ilişkileri olan ve Gazze'de arabuluculuk yapan bir ülke olarak, Endonezya ise uluslararası arenada Filistin'in sesi olarak öne çıkıyor. İki liderin ortak açıklaması, İsrail'e yönelik uluslararası baskının artırılması çağrısı olarak yorumlanabilir.
Öte yandan, görüşmenin zamanlaması da dikkat çekici. ABD'nin Orta Doğu politikalarında belirsizliklerin sürdüğü, Gazze'de ateşkes müzakerelerinin kırılgan olduğu bir dönemde, iki liderin ortak mesajı bölgesel istikrar arayışlarına işaret ediyor. Endonezya'nın ASEAN dönem başkanlığı sırasında Filistin konusunu gündemde tutması, Güneydoğu Asya'nın da bu meseleye duyarsız olmadığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin meselesinde uzun süredir İsrail'in yerleşim politikalarını eleştiren ve iki devletli çözümü savunan bir ülke olarak, Endonezya ve Mısır liderlerinin ortak açıklamasını destekleyici bir adım olarak görebilir. Ankara, İslam İşbirliği Teşkilatı içinde Filistin konusunda aktif diplomasi yürütüyor ve bu tür çıkışlar, Türkiye'nin bölgesel müttefikleriyle ortak hareket etme imkânını güçlendirebilir. Ayrıca Mısır ile son dönemde normalleşen ilişkiler ve Endonezya ile artan savunma sanayii işbirliği, Türkiye'nin bu ülkelerle Filistin meselesinde eşgüdümünü artırabilir. Önümüzdeki süreçte İİT toplantılarında bu konunun daha fazla öne çıkması ve Türkiye'nin arabuluculuk çabalarına alan açması beklenebilir.
