Çin, bu yıl Singapur’da düzenlenen Shangri-La Diyaloğu’na üst düzey bir temsilci göndermeyerek, Asya-Pasifik’in en önemli güvenlik forumlarından birini adeta görmezden geldi. Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı düzeyinde katılım beklenen toplantıya Pekin, yalnızca daha düşük seviyede bir heyet yolladı. Bu hamle, Çin’in bölgesel güvenlik mimarisinde kendi çıkarlarını ön planda tutma ve uluslararası eleştirilere karşı giderek artan bir kayıtsızlık içinde olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre, Pekin’in bu tutumu, özellikle Güney Çin Denizi’ndeki askeri faaliyetleri ve Tayvan’a yönelik söylemleriyle ilgili sorgulanmaktan kaçınma isteğiyle bağlantılı.
Shangri-La Sürecinde Kırılma
2002 yılından bu yana her yıl düzenlenen Shangri-La Diyaloğu, savunma bakanlarını, askeri yetkilileri ve güvenlik uzmanlarını bir araya getirerek Asya’daki en büyük güvenlik konferanslarından biri olarak kabul ediliyor. Çin daha önceki yıllarda foruma üst düzey katılım gösterirken, bu yılki boykot, ülkenin diplomatik stratejisinde bir dönüm noktasına işaret ediyor. Pekin’in resmi açıklaması, ‘program yoğunluğu’ gibi teknik bir gerekçeye dayandırılsa da analistler, asıl nedenin Çin’in özellikle Güney Çin Denizi’ndeki askeri varlığı konusunda artan uluslararası baskı olduğunu düşünüyor. ABD, Japonya, Avustralya ve diğer ülkeler, bölgede çatışma riskinin arttığı uyarılarında bulunurken, Çin kendi egemenlik iddialarını kararlılıkla savunuyor. Forumun ev sahibi Singapur ise bu gelişmeyi diplomatik kanallardan ‘endişeyle’ karşıladığını belirtti.
Çin’in forumu boykot etme kararı, aynı zamanda ülkenin kendine güveninin arttığını da gösteriyor. Ekonomik büyüme ve askeri modernizasyonla birlikte Pekin, artık Batı merkezli güvenlik yapılarına bağımlı olmadığını ve kendi bölgesel girişimlerini (Kuşak ve Yol Projesi, Şanghay İşbirliği Örgütü) daha etkin kullanabileceğini düşünüyor. Öte yandan bu tutum, Çin’in müttefiklerini ve bölgesel ortaklarını rahatsız edebilir; zira diyalog kanallarının kapanması, kriz anlarında yanlış anlamaları artırma riski taşıyor.
Bölgesel Dengelere Etkisi
Shangri-La Diyaloğu’nda Çin’in yokluğu, forumun itibarını zedelerken aynı zamanda Asya-Pasifik’teki güç dengesini de değiştiriyor. ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, forumda yaptığı konuşmada Çin’in bölgesel ‘istikrarsızlaştırıcı’ faaliyetlerini eleştirirken, Tokyo ve Seul gibi müttefiklerle ittifakı güçlendirme mesajı verdi. Japonya, bu yıl ilk kez bir başbakan düzeyinde temsil edilirken, Avustralya da Çin’in etkisine karşı koymak için daha aktif bir rol üstleniyor. Öte yandan, Güneydoğu Asya ülkeleri arasında Çin’e yakınlığıyla bilinen Kamboçya ve Laos gibi ülkeler, forumda Pekin’in pozisyonunu dolaylı olarak savundu. Bu durum, bölgenin Çin ile ABD arasında giderek daha belirgin bir şekilde kutuplaştığını ortaya koyuyor. Çin’in boykotu, aynı zamanda Asya’da güvenlik konularının yalnızca çok taraflı platformlarda değil, ikili görüşmelerde de ele alınabileceği mesajını taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin’in Shangri-La Diyaloğu’nu boykot etmesi, küresel güç mücadelesinde yeni bir aşamaya işaret ediyor. Türkiye, Asya’da hem Çin hem de ABD ile dengeli ilişkiler kurmaya çalışırken, bu tür ayrışmalar Ankara’nın manevra alanını daraltabilir. Türkiye’nin savunma sanayii işbirlikleri ve enerji bağlamında Çin’e bağımlılığı arttıkça, Pekin’in Batı merkezli oluşumlara mesafeli duruşu, Ankara’nın NATO üyeliğiyle çelişebilir. Ayrıca, Türkiye’nin Orta Asya ve Kafkaslar’daki etkinliği, Çin’in Yeni İpek Yolu projesiyle doğrudan bağlantılıdır; bu nedenle Pekin’in bölgesel güvenlik mimarisine yönelik tutumu, Türkiye’nin ekonomik ve diplomatik çıkarlarını da etkileyecektir.
